Cosmopolitan mirage in post-Ottoman cities: Istanbul's Beyoğlu, Beirut, and Alexandria

İstanbul'da kozmopolit hayatın tarihsel merkezi olan Beyoğlu 20'nci yüzyılda sessiz bir döneme girdi. 1990'ların sonunda küreselleşme nostaljik bir canlanmayı tetikledi. Beyoğlu kültürel bir rönesansın merkezi oldu. 2000'li yılların ortalarına gelindiğinde İstanbul Avrupa'nın en çok ziyaret edilen şehirlerinden biri, Beyoğlu da en ilham verici semtiydi. Semtin bu dönemini "neo-liberal kozmopolit altın çağ" olarak tanımlıyorum. Bu altın çağ kısa sürdü. Neo-liberal kalkınmanın ve artan siyasi gerilimin yıkıcı etkileri –hayal kırıklığı yaşayan çevrelere göre- Beyoğlu'nun kozmopolit ruhunu bir kez daha kaybetmesine sebep oldu. Bu çevreler bu sonucu AK Parti'nin otoriterliğe yönelmesine bağladı. Bu tezde -siyasi faktörlerin belirleyiciliğini kabul ederek- neo-liberal canlanmadaki kalıcı ve kaçınılmaz eksikliklere dikkat çekiyorum. Soylulaştırma sorunları ve canlanmanın otantik olmaması Beyoğlu'nun ruhuna zaten hasar vermişti. 2000'lerdeki neo-liberal canlanma, nostaljinin tüketimi, tarihin ve kozmopolitliğin metalaştırılması odaklıydı. Bu, İstanbul'un geçmişindeki kozmopolitliğin hayata dönmesi değildi. Kısa süren bir yanılsama, bir seraptı. Fakat Beyoğlu'nun bu dönemi bir serap bile olsa, toplumsal ve kültürel kazanımlar Cumhuriyet tarihinde görülmemiş ölçekteydi. Bu tez 2000'lerdeki altın çağın özelliklerini tüm boyutlarıyla ele almayı ve gelecekte daha kalıcı ve sürdürülebilir bir altın çağ için ilham vermeyi amaçlıyor.