Otantik turizm deneyimleri, kimlik yönelimleri, deneyim kalitesi ve kolektif coşku ilişkisi: Scuba dalış turizmi bağlamında bütünsel bir model önerisi

Turizm literatürünün üzerinde en fazla çalışma yapılan ve tartışmalı konularından birisi otantiklik konusudur. Otantiklik üzerine yürütülen ilk çalışmalar turizme dair obje ve nesnelerin orijinal olup olmaması bağlamına odaklanırken, sonraki dönem çalışmalar otantikliğe sosyal olarak inşa edilen perspektifte yaklaşmıştır; günümüz literatürü ise kavramı deneyimsel ve varoluşsal açıdan ele almaktadır. Bu açıdan kavramın kapsamının ve bağlamının geniş bir araştırma çerçevesi sunduğu görülmektedir; ancak kimlik ve kimlik yönelimleri kavramıyla otantiklik arasındaki ilişkiye dair literatürde eksiklikler bulunmaktadır. Otantik turizm deneyimleri kişinin kendilik tanımı ve inşasını açıklarken, kimlik yönelimleri konusu benlik ve kimlik tanımını hangi kimlik boyutuyla yaptığını vurgular. Turizm deneyimi literatüründeki bir diğer eksiklik deneyimin ritüelistik ve grup süreçlerinin yeterince incelenmemiş olmasıdır. Bu bağlamda küçük ve nispeten kapalı bir grup aktivitesi olarak görülebilecek olan niş bir turizm deneyimi üzerinde, grubun ve aktivitenin kolektif yönlerini ele almak adına kolektif coşku kavramından yararlanılmıştır. Deneyimin değerlendirilmesinde turizm deneyim kalitesi kavramından yararlanılmış, tatmin ve yer aidiyeti kavramları ise araştırma modelinde sonuç değişkenleri olarak rol almıştır. Tatmin ve yer aidiyeti kavramları turistin ilgili aktiviteye ve fiziksel mekan olarak destinasyona yönelik sadakat davranışlarının belirleyicileridir; bu yüzden araştırma modeline dahil edilmişlerdir. Çalışmada tasarlanan bütünsel model ile kimlik yönelimleri, otantiklik, kolektif coşku, deneyim kalitesi, tatmin ve yer aidiyeti arasındaki ilişki incelenmiştir. Bu modelin test edilebilmesinde toplanacak veriler için örneklem olarak uluslararası dalış turistleri belirlenmiştir. Araştırma alanı olarak Antalya'nın Kaş ilçesi uygun bölge olarak belirlenmiş ve buradaki dalış okullarından veriler toplanmıştır. 351 katılımcıdan elde edilen veriler analiz için uygun bulunmuştur. Çalışmanın amacı doğrultusunda geliştirilen hipotezlerin test edilmesinde Bayesyen YEM analizi kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre kimlik yönelimlerinin otantiklik üzerinde, otantikliğin deneyim kalitesi ve kolektif coşku üzerinde, deneyim kalitesi ve kolektif coşkunun tatmin üzerinde, tatminin yer aidiyeti üzerinde etkisi olduğu tespit edilmiştir. Otantikliğin tatmin üzerinde anlamlı etkisi olmadığı görülürken, deneyim kalitesi ve kolektif coşku değişkenlerinin modelde tam aracı etkiye sahip oldukları görülmüştür.