Otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin ebeveynlerinin çocuklarına sunulan kanıta dayalı olan ve olmayan uygulamalara ilişkin deneyimlerinin incelenmesi

Araştırmanın amacı, OSB olan bireylerin ebeveynlerinin çocuklarına sunulan kanıta dayalı olan ve olmayan uygulamalara ilişkin deneyimlerinin incelenmesidir. Bu doğrultuda katılımcılara tanı sürecinden itibaren OSB'li çocukları için başvurdukları tüm uygulamalar sorularak, katılımcıların bu uygulamaların kanıta dayalı olup olmadığına ilişkin düşünceleri, başvurdukları uygulamaların yaşamlarına etkileri, uygulamalarla ilgili bilgi edinme yolları ve uygulama sürecinde karşılaştıkları zorluklar gibi konular hakkında veri toplanması amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi desenlerinden durum çalışması kullanılmıştır. Çalışmanın katılımcıları, olasılıklı olmayan amaçlı örneklem tekniği ile belirlenmiş olup, biri Ankara'da biri Eskişehir'de ikamet eden iki kişi ile pilot görüşme yapılmış ve dokuz katılımcı ile çalışılmıştır. Araştırmada yarı yapılandırılmış görüşme, gözlem ve araştırmacı günlüğü birlikte kullanılmış ve böylece katılımcılardan kapsamlı veri toplanması hedeflenmiştir. Verilerin analizi ile 176 kod elde edilerek kodların birleştirilmesi yoluyla 38 kategori ve 5 temaya ulaşılmıştır. Elde edilen 5 tema; tanılama süreci, uygulama süreci, uygulamalarla ilgili düşünceler, uygulamaların etkileri ve öneriler şeklindedir. Katılımcı ebeveynlerin müdahale edenlerden beklentilerinin; çocuklarının problem davranışlarının yok olması, iletişim becerilerinin desteklenmesi ve gelişmesi yönünde olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların çocukları için başvurdukları kanıta dayalı olan uygulamalar hakkında bilgi edinme yollarının; üniversitelerdeki öğretim elemanları, makaleler, özel eğitim öğretmenleri olduğu bulguları elde edilmiştir. Kanıta dayalı olmayan uygulamalar hakkında bilgi edinme yollarının ise; sosyal medya kanalları, TV programları ve diğer aileler olduğu da araştırma bulguları arasındadır. OSB olan bireylerin ebeveynlerinin kanıta dayalı olan ve olmayan uygulamalar hakkında yeterince bilgi sahibi olmadıkları, OSB'li çocukları için uygun ve doğru uygulamaları seçmek için yönlendirilmeye ihtiyaç duydukları, bu doğrultuda özellikle erken dönemde doğru kişiler ya da kurumlarca eğitsel süreç hakkında bilgilendirilmelerinin gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. OSB olan bireylerin ebeveynlerine kanıta dayalı olan ve olmayan uygulamalara dair bilgilendirme çalışmaları yapılmalıdır. Yetkililer tarafından basın-yayın organları ve sosyal medyanın denetimi sağlanarak ebeveynlerin OSB'ye yönelik uygulamalar hakkında yanlış yönlendirilmelerinin önüne geçilmelidir. Anahtar kelimeler: Otizm spektrum bozukluğu (OSB), ebeveyn deneyimleri, kanıta dayalı uygulamalar, kanıta dayalı olmayan uygulamalar