Otizmli çocukların sosyalleşmesinde eğitimin rolüne ilişkin veli ve öğretmen görüşlerinin değerlendirilmesi: Yalova örneği

Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB), en genel hatlarıyla sosyal iletişim ve etkileşimde bozukluk, tekrarlayıcı, kısıtlı, stereotipik davranışlar gösterme, konuşmada bozukluk ve göz teması kuramama gibi belirtilerle nitelenen nörogelişimsel bir bozukluktur. Görülme sıklığının her geçen yıl arttığı, görülme sebebi veya sebeplerinin henüz ne olduğunun tam olarak çözülemediği bir bozukluk olan OSB hakkında tıp, psikiyatri, biyoloji, eğitim, psikoloji, sosyal hizmet ve sosyoloji gibi çeşitli alanlarda sebeplerine, birey, aile ve topluma etkisine, tedavi, rehabilite ve eğitim yöntemlerine dair araştırma ve çalışmalar yapılmaktadır. OSB çocukların diğer kişilerle iletişimini, onları anlamasını zorlaştıran bir durum olduğu için bu çocuklarda sosyalleşme, sosyal normları öğrenme, iletişimde uygun kavramları kullanma, dil, mimik ve mecazları anlayıp yanıt vermede probleme sebep olmaktadır. Bu çalışmada, eğitimin erken ve yoğun başlamasının, uygun eğitimcilerle ve uygun eğitim ortamlarında eğitim verilmesinin, aile ve öğretmenlerin bu konuda bilgili ve bilinçli olmasının, onların da ihtiyaçlarının ve iyilik hallerinin devamının sağlanmasının OSB'li çocukların eğitimine, gelişmesine olan katkısına dair bir cevap aranmaya çalışılmıştır. Bu çalışma, OSB'yi çocuk, aile, eğitimci ve toplum ekseninde ele alarak OSB'ni çocukların sosyalleşmesinde etkili olabilecek yöntem, metot ve yaklaşımlara, aile ve eğitimci gözünden gözlemlenen değişim ve gelişimleri çeşitli kuram ve teoriler çerçevesinde ele almıştır. Ayrıca sistem teorisi, eko-sistem, güçlendirme yaklaşımı, problem çözme yaklaşımı ve biyo-psiko-sosyo-tinsel yaklaşım gibi yaklaşımlarla birey ve toplum için daha iyisinin olabilmesi adına bireyden topluma sistemin her bir alt parçasının etkin çalışması ve etkileşimi ile istenene ulaşmanın mümkün olabileceğini gösterme amacını gütmektedir. Belirtilen amaçlar doğrultusunda çalışma, nitel araştırma yönteminde tasarlanmış fenomenolojik bir çalışmadır. Çalışmada amaçlı örnekleme doğrultusunda OSB'li çocuk velisi olan 10 kişi ve öğretmenlerinden de 10 kişiyle görüşmeler yapılmıştır. Görüşme formu yarı yapılandırılmış görüşme formu olup sorular araştırmacı tarafından hazırlanmıştır. Elde edilen veriler, MAXQDA 2022 programı yardımıyla analiz edilmiş ve oluşan üç ana tema ve bu temalara bağlı alt temalar kapsamında incelenmiştir. Bu analiz sonucu OSB'li çocukların eğitim sürecine dâhil olmalarıyla birlikte sosyalleşme becerilerinde OSB derecesine göre değişen oranlarda gelişme olduğu görülmüştür. Veli ve öğretmen bakımından eğitim sürecinde yaşanan sorunlar, dikkat edilmesi gereken hususlar, öğrenci kazanımları ve sosyal hizmet ihtiyacına dair düşünce ve görüşleri ortaya konmuştur. Son olarak, bu görüşler sosyal hizmet bakış açısıyla değerlendirilerek gerekli önerilere yer verilmiştir.