Over kanserlerinde peritoneal metastaz sürecinde mezenkimal-epitelyal tranzisyonun moleküler mekanizması

Over kanseri, jinekolojik kanserler arasında en ölümcül olanıdır. Bunlar içerisinde yüksek dereceli seröz epitelyal over tümörleri, hem tanı anında büyük oranda metastatik olma hem de erken nüks etme özellikleri nedeni ile en problemli grubu oluşturmaktadır. Bu çalışmada, seröz epitelyal over karsinomu olgularında, primer tümör dokusu, buradan asit sıvısına geçen malign hücre grubu ve periton üzerinde implante olmuş metastatik tümör dokularında transgenomik mRNA ekspresyonları değerlendirilmiş; böylece epitelyal fenotipten mezenkimal fenotipe, ardından tekrar epitelyal fenotipe dönüşen hücrelerdeki genetik değişiklikler gen ekspresyonu düzeyinde ortaya konulmaya çalışılmıştır. Primer tümör dokusu ile metastaz dokusu arasında 7 gende; primer tümör dokusu ile asit sıvısından elde edilen hücreler arasında 1041 gende; metastaz dokusu ile asit sıvısından elde edilen hücreler arasında 648 gende istatistiksel olarak anlamlı değişim gözlenmiştir (p değeri ≤ 0,05). Bu bağlamda, kanser hücresinin ardıl EMT- MET dönüşümleri ile ilk baştaki epitelyal fenotipine geri dönerek metastatik odakları oluşturması, primer tümör ile metastatik tümör arasındaki ekspresyon değişikliklerinin az olmasına açıklık getirmektedir. Primer tümör ile metastaz dokusundan elde edilen tümör hücreleri arasında apoptozun inhibisyonunda etkili olan VTRNA1-1 ve over kanserlerinde kötü prognostik etki gösteren MCAM ekspresyonlarında belirgin artışlar saptanmıştır. Primer tümör ile asit sıvısından elde edilen tümör hücreleri arasında da SNORD gen ailesi üyelerinde, over kanserinde proliferasyon ve metastazda etkili olduğu gösterilen MALAT1, hücresel transformasyon ve tümörojenisitede etkili olan MUC1 genlerinde belirgin ekspresyon artışları saptanmıştır (p değeri ≤ 0,05). Metastaz sürecinde etkili olduğu ortaya konulan genlerin ve bunlarla ilişkili moleküler mekanizmaların, yolakların ortaya konulması, biyobelirteç teminini ve terapötik hedeflerin aydınlatılmasını sağlayacaktır.