Öz-duyarlık ile öz-bilinç, depresyon, anksiyete ve stres arasındaki ilişkilerin yapısal eşitlik modeliyle incelenmesi

Öz-duyarlılık, bireyin acı ve sıkıntı çekmesine neden olan duygularına açık olması, kendine özenli ve sevecen tutumlarla yaklasması, yetersizlik ve basarısızlıklarına karsı anlayıslı ve yargısız olması ve yasadıgı olumsuz deneyimlerin insan yasamının bir parçası oldugunu kabul etmesi olarak tanımlanabilir (Neff, 2003a). Genel olarak bireyin benliginin çesitli boyutlarına ve çevresine yönelik ilgi, dikkat ve farkındalıgını ifade eden öz-bilinç kavramının ise bireylerin duygu, düsünce ve davranısları üzerinde önemli etkileri vardır. Öz-duyarlık yapısının, öz-bilinç, depresyon, anksiyete ve stresle iliskili olabilecegi düsünülmektedir. Bu arastırmanın temel amacı üniversite ögrencilerinin öz-duyarlık ile öz-bilinç, depresyon, anksiyete ve stres düzeyleri arasındaki iliskilerin incelenmesidir. Arastırmada aynı zamanda kız ve erkek üniversite ögrencilerinin öz-duyarlık ve öz-bilinç açısından nasıl farklılastıkları incelenecektir. Arastırmanın örneklemini Sakarya Üniversitesi Egitim Fakültesi'nin çesitli bölümlerinde ögrenim gören 323'ü kız ve 345'i erkek olmak üzere toplam 668 üniversite ögrencisi olusturmaktadır. Arastırmada veri toplama araçları olarak Öz-duyarlılık Ölçegi (Öveç, Abacı, & Akın, 2007), Özbilinç Ölçegi, Depresyon, Anksiyete ve Stres Ölçegi (Çetin, Abacı, & Akın, 2006) ve kisisel bilgi formu kullanılmıstır. Öz-duyarlılık ile öz-bilinç, depresyon, anksiyete ve stres arasındaki iliskileri incelemek için iki yapısal esitlik modeli kullanılmıstır. Bu iliskiler korelasyon yöntemiyle de incelenmistir. Öz-duyarlık ve öz-bilinç açısından cinsiyete göre farklılıklar t testi ile incelenmistir. Arastırmadan elde edilen bulguların tümünün hipotezlerde bulunan varsayımları destekledigi görülmüstür. Yapısal esitlik modellerinin her ikisinden de elde edilen uyum indeksleri modellerin iyi uyum verdigini göstermistir. Buna göre öz-bilinç ile depresyon, anksiyete ve stres öz-duyarlık tarafından anlamlı biçimde açıklandıgı söylenebilir. Ayrıca yapılan korelasyonda, öz-duyarlıgın öz-sevecenlik, paylasımların farkında olma ve bilinçlilik boyutları öz-bilincin kendini düsünme, stil bilinçliligi ve sosyal anksiyete boyutları ile negatif, içsel öz-farkındalık ve görünüm bilinçliligi boyutları ile pozitif iliskili bulunmustur. Öz-duyarlıgın öz-yargılama, izolasyon ve asırı özdeslesme boyutları kendini düsünme, stil bilinçliligi ve sosyal anksiyete ile pozitif, içsel özfarkındalık ve görünüm bilinçliligi boyutları ile negatif iliskili bulunmustur. Yine öz-duyarlıgın öz-sevecenlik, paylasımların farkında olma ve bilinçlilik alt boyutları depresyon, anksiyete ve stresle negatif, öz-yargılama, izolasyon ve asırı özdeslesme alt boyutları ise depresyon, anksiyete ve stresle pozitif iliskili bulunmustur. Son olarak öz-duyarlık ve öz-bilinç açısından cinsiyete göre anlamlı farklılıklar bulunmustur. Bulgular hipotezler ısıgında tartısılmıstır. Anahtar Kelimeler: Öz-duyarlık , Öz-bilinç, Depresyon, Anksiyete, Stres