Özgecilik kavramının tarihsel gelişimi ve öğretmen özgeciliği üzerine bir araştırma

Özgecilik yıllardır ahlak felsefecilerinin çalışma konusu olmuştur ve ahlak filozofları bu konuda bölünmeye devam etmektedirler. Özgecilik 19. yüzyılda Auguste Comte tarafından ortaya konmuş ve Pitirim A. Sorokin tarafından 20. yüzyılda geliştirilmiştir. Özgöndergesel özgecilik ise kişinin kendine kıymet vermesi ve diğerleri ile birey arasında hissedilen ilişkiyi başkalarının iyiliği için özgeci davranışlarda bulunmasıyla sonuçlanan başkalarını önemsemeyi desteklemesi demektir.Bu çalışmanın amacı resmi okullardaki öğretmenlerin özgecilik düzeylerini araştırmaktadır. Çalışmanın alt amaçların öğretmenlerin cinsiyet, yaş, branş, medeni durum, sahip oldukları çocuk sayısı, kıdem, mezun olunan okul, okuldaki öğrenci sayısı, mesleği tercih sebebi değişkenleri kapsamında özgecilik düzeyleri arasındaki farklılaşmalar incelenmiştir.Tarama modelinde dizayn edilen bu araştırmanın evreni 5262; örneklemini ise araştırma kapsamına giren bireyler İstanbul ili Kartal ve Maltepe ilçesindeki 2007?2008 eğitim- öğretim yılında resmi okullarda görev yapan 318 adet sınıf ve branş öğretmenleridir. Çalışmada veriler; kişisel bilgi formu ve Öğretmen Özgeciliği Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Araştırma sonunda elde edilen verilerin değerlendirilmesinde frekans dağılımı, Bağımsız Grup t testi, ANOVA, Tukey ve Pearson Momentler korelasyon testi analiz yöntemleri kullanılmıştır.Öğretmenlerin cinsiyetleri, medeni durumları ve mezun oldukları okul ile özgecilik düzeyleri arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Yapılan çalışmada, öğretmenlerin branşları ile özgecilik ölçeğinin güncel durumlarda yardımseverlik boyutunda anlamlı bir fark bulunmuştur. Öğretmenlerin mesleki kıdemleri ile özgeciliğin bağışta bulunma ve sosyal sorumluluk boyutunda anlamlı bir fark bulunmuştur. Öğretmenlerin çalıştıkları okullardaki öğrenci sayısı ile özgecilikleri arasında bağışta bulunma ve güncel durumlarda yardımseverlik boyutlarında anlamlı bir fark gözlenmezken; acil durumlarda yardımseverlik ve sosyal sorumluluk boyutunda anlamlı fark bulunmuştur. Öğretmenlerin öğretmenliği seçme nedenleri ile özgecilikleri arasında bağışta bulunma ve güncel durumlarda yardımseverlik boyutlarında fark görülmezken; acil durumlarda yardımseverlik ve sosyal sorumluluk/paylaşma boyutunda anlamlı bir fark gözlenmiştir. Eğitim Örgütlerinde Öğretmen Özgeciliği Ölçeğine katılan öğretmenlerin sahip oldukları çocuk sayısı ile bağışta bulunma boyutu arasında düşük düzeyde, negatif ve anlamlı bir ilişki olduğu, acil durumlarda yardımseverlik, sosyal sorumluluk/paylaşma ve güncel durumlarda yardımseverlik boyutlarında ise düşük düzeyde pozitif bir ilişki olduğu görülmektedir. Eğitim Örgütlerinde Öğretmen Özgeciliği Ölçeğine katılan öğretmenlerin yaşları ile özgecilikleri arasında düşük düzeyde, pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu görülmektedir.