Özgül öğrenme bozukluğu olan çocuklarda akran zorbalığı sıklığı ve ilişkili faktörlerin araştırılması

Arka Plan ve Amaç: Özgül öğrenme bozukluğu (ÖÖB) olan çocukların normal gelişim göstermekte olan yaşıtlarına göre akran zorbalığına daha fazla katıldıkları birçok çalışmada gösterilmiştir. Ancak ÖÖB popülasyonunda, olguların akran zorbalığı katılımcı rollerine göre gruplara ayrılarak, akran zorbalığı ve klinik özellikleri ilişkisini değerlendiren araştırmaya rastlanmamıştır. Bu çalışmada, öğrenme bozukluğu olan çocuklarda akran zorbalığı sıklığını ve ilişkili faktörleri incelemeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızın ilk basamağında öğrenme bozukluğu olan çocuklarda akran zorbalığı sıklığını belirlemek amacıyla 114 ÖÖB'li olgu dahil edildi. Dsm tabanlı görüşmeye ek olarak Özgül Öğrenme Bozukluğu-Klinik Gözlem (ÖÖB-KG) Bataryası ile psikometrik testle de tanı desteklenmiştir. Olweus Öğrenciler için Akran Zorbalığı Anketi verilerek olguların katılımcı rolü gruplarına ayrılması sağlandı. İkinci aşamada ÖÖB olan çocuklarda akran zorbalığı ile ilişkili faktörlerin araştırılması kapsamında 93 olgu incelenmiştir. Olguların 40'ı hiçbiri (kontrol grubu), 40'ı kurban grubunu, 10'u zorba-kurban grubunu, 3'ü ise zorba grubunu oluşturmaktaydı. Olgulara Okul Çağı Çocukları İçin Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşam Boyu Versiyonu (ÇDŞG-ŞY) ile yarı yapılandırılmış tanısal görüşme çizelgesi uygulanmıştır. Ayrıca tüm gruplara sosyodemografik bilgi formu, Çocuk ve Ergenler İçin Sosyal Destek Değerlendirme Ölçeği, Güçler ve Güçlükler Anketi-ebeveyn formu (GGA-AB) ve Conners Ebeveyn Derecelendirme Ölçeği-Yenilenmiş Kısa (CADÖ-YK) gereçleri verilmiştir. Bulgular: ÖÖB olan çocukların yarısının kurban, zorba veya zorba-kurban rolünde akran zorbalığında yer aldıkları bulunmuştur. Kurban ve kontrol grubu karşılaştırmasında, algılanan düşük arkadaş desteğinin (p<0,001) ve yüksek öğretmen desteğinin (p=0,002) kurban olmayı predikte ettiği tespit edildi. Ayrıca hiç arkadaşı olmama veya bir arkadaşı olma durumunun kurban olma riskini artırdığı belirlendi (p=0,020). Algılanan sosyal aile desteğinde istatistiksel anlamlılık görülmemiş olmakla beraber (p=0,532), aile bütünlüğünün bozulması kurban olma riskini artırmaktadır (p=0,026). Son olarak yaşam boyu psikiyatrik komorbiditenin artması kurban olmayı predikte ettiği belirlendi (p=0,038). Sonuç: Bulgularımız ÖÖB olan çocuklarda akran zorbalığının sıklıkla görüldüğüne dikkat çekmiştir. ÖÖB'li bireylerin sosyal destek düzeylerinin ve özellikle akran ilişkilerinin ele alınması, uygun müdahalelerin sağlanması yararlı olacaktır.