P4C yöntemine göre yapılan fen bilimleri dersinin çocukların fen başarılarına, yaratıcı yazmalarına ve değer eğitimine olan etkisi

Bu araştırma, Çocuklar İçin Felsefe (P4C) temelli fen öğretiminin ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin fen başarısı, yaratıcılık düzeyi ve değer eğitimi kazanımları üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, 2023–2024 eğitim-öğretim yılında Antalya ili Alanya ilçesinde yer alan bir devlet ilkokulunda gerçekleştirilmiştir. Araştırmada nicel veriler, deney ve kontrol gruplu yarı deneysel desenle; nitel veriler ise eylem araştırması deseni doğrultusunda toplanmıştır. Kontrol grubuna Millî Eğitim Bakanlığı'nın mevcut öğretim programı doğrultusunda geleneksel yöntemle öğretim yapılmış; deney grubunda ise P4C yaklaşımına uygun olarak hazırlanan ders planları doğrultusunda fen öğretimi gerçekleştirilmiştir. Araştırmada hem nicel hem de nitel veri toplama yöntemlerinden yararlanılmıştır. Fen başarısı, öğrencilerin ön test ve son test puanları esas alınarak değerlendirilmiş; elde edilen veriler bağımlı örneklemler t-testi ve bağımsız örneklemler t-testi ile analiz edilmiştir. Analiz sonuçları, deney grubunun ön test ve son test ortalamalarında artış olduğunu göstermiş; ancak bu artış istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p < .05). Yaratıcı yazma düzeyi, öğrencilerin yazdığı hikâyeler doğrultusunda Fatma Susar Kırmızı'nın Yaratıcı Yazma Ölçütleri temel alınarak değerlendirilmiş ve elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular, deney grubunda yaratıcı düşünme becerilerinde anlamlı düzeyde bir gelişim olduğunu ortaya koymuştur. Değer eğitimi açısından ise P4C temelli öğretim sürecinin öğrencilere değerleri doğrudan aktarmaktan ziyade, bu değerlere kendi düşünsel süreçleriyle ulaşmalarını sağladığı belirlenmiştir. Öğrenciler; empati, adalet, sorumluluk ve iş birliği gibi temel değerlere ders süreci içinde kendiliğinden ulaşmış ve bu değerleri içselleştirmiştir. Sonuç olarak, P4C temelli fen öğretiminin öğrencilerin yaratıcı yazma becerilerini geliştirdiği, değerleri yapaylıktan uzak bir biçimde yapılandırmalarına olanak tanıdığı ve fen başarısı üzerinde olumlu etkiler oluşturduğu söylenebilir. Bu yönüyle P4C yöntemi hem bilişsel hem de duyuşsal gelişimi destekleyen bütüncül ve çağdaş bir öğretim yaklaşımı olarak öne çıkmaktadır.