Pamukova'dan Karasu'ya Sakarya Nehri Havzasında bataklık, nehir ve göllerin ıslahı

Osmanlı Devleti'nde idari, mali ve sosyal alanda yapılan Tanzimat reformlarıyla birlikte devletin ekonomik kalkınması için yeni gelir kaynaklarına ihtiyaç duyulmuştur. Bu gelir kaynaklarından birisi de Osmanlı ekonomisinin temelini oluşturan tarımsal faaliyetlerdir. Bu bağlamda tarımsal faaliyetlerin geliştirilmesi için bataklıklar kurutularak nehir ve göller de ıslah edilmiştir. Anadolu, Rumeli ve Arap coğrafyası gibi oldukça geniş bir sahada yürütülen ıslah çalışmalarıyla bataklık araziler tarım ve iskân sahası olarak açılmıştır. Bataklıkların neden olduğu sıtmanın da önlendiği ıslah faaliyetlerinde nehir ve göller taşımacılık, ulaşım, tarımsal sulama için uygun hale getirilmiştir. Bu faaliyetlerden birisi de Aşağı Sakarya Nehri Havzası'nda gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında, Pamukova (Akhisar), Geyve, Sapanca, Adapazarı, Akyazı, Hendek ve Karasu yerleşim alanlarında bulunan bataklık, nehir ve göllerin ıslahı ile bu ıslah faaliyetlerinin çevresel sonuçları ele alınmıştır. Islah sürecinin iklim değişikliği ve doğal afetler üzerinden çevresel boyutlarıyla günümüze yansımalarının değerlendirildiği çalışmada, birinci derece deprem kuşağında yer alan bölgede yanlış arazi kullanımı sonucu ortaya çıkan sorunlara da odaklanılmıştır. Bu sorunların, özellikle depremlerle birlikte yaşanan yıkım üzerindeki etkileri ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Bu tezde Osmanlı ve Cumhuriyet arşiv kaynaklarının yanı sıra; süreli yayınlar, yerli ve yabancı uzmanlar ile bakanlıklar, üniversiteler gibi kurumların raporlarından faydalanılmıştır. Ayrıca, coğrafya, yer bilimleri ve çevre tarihi gibi çeşitli disiplinlerde hazırlanmış kitap, tez, makale ve sempozyum bildirileri gibi diğer bilimsel eserler de çalışma kapsamında değerlendirilmiştir.