Pankreatikoduodenektomi sonrası görülen klinik ilişkili pankreatik fistülü etkileyen risk faktörleri

Giriş ve Amaç: Pankreatikoduodenektomi (PD) periampuller bölge patolojilerinin küratif tedavisi için temel cerrahi prosedürdür. Son on yılda, perioperatif yönetimdeki gözle görünür şekilde artan gelişmelere rağmen; PD sonrası morbidite oranları halen yüksek seyretmektedir. PD sonrası erken ve uzun dönem morbiditeyi arttıran en can sıkıcı komplikasyon postoperaratif pankreatik fistül (POPF) dür ve klinik ciddiyetine göre biyokimyasal sızıntı (Biochemical leak, BL) ve klinik ilişkili Grade B/C pankreatik fistül (Clinical relevant postoperative pancreatic fistula, CR-POPF) olarak sınıflandırılır. Şimdiye dek PD sonrası CR-POPF oluşumları ile ilişkili preoperatif malnütrisyon durumunu da içeren çok sayıda risk faktörü tanımlanmıştır. Ancak, preoperatif immün-nutrisyonel durumunun bir göstergesi olarak preoperatif prognostik nütrisyonel indeks (Prognostic nutritional index, PNI) değerinin ([serum albümin g/dl x 10] + [toplam lenfosit saysı x 0.05]) CR-POPF oluşumları ile ilişkisi konusunda sınırlı bilgi mevcuttur. Bu çalışmada, farklı periampüller patolojiler nedeniyle PD uygulanan bir kohortta özellikle preoperatif PNI değerine odaklanarak CR-POPF oluşumları ile ilişkili klinikopatolojik faktörleri araştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif çalışmaya, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı'nda, Ocak 2018 ile Şubat 2023 tarihleri arasında PD uygulanan toplam 152 hasta dahil edildi. Pankreatik fisül oluşumlarını, Uluslararası Pankreatik Fistül Çalışma Grubu'nun kategarizasyonuna göre BL ve CR-POPF olarak kaydettik. Kohort CR-POPF gelişmine göre ikiye ayrıldı ve demografik, preoperatif, intraoperatif ve nihai patoloji dahil postoperatif bulgular univaryant analizle karşılaştırıldı. İstatiksel anlamlı (p < 0.1) olan parametreler multivariant binary lojistik regresyon analizi ile değerlendirildi. Çalışmanın birincil sonlanım noktası CR-POPF iken, ikincil sonlanım noktası Clavien-Dindo sınıflamasına göre Grade 3-4 yani ciddi postoperatif komplikasyonlar idi. Bulgular: Toplam 152 PD uygulanan hastanın 68 (44.7%)'i kadındı, ortanca yaş ise 66 (29-87) idi. Amerikan Anestezistler Derneği skoru ≥ 3 olan 26 (17.1%) ve preoperatif bilier drenaj uygulanan 78 (51.3%) hasta kaydedildi. Kohortun 13.1%'i (n =20) CR-POPF yaşadı. Univaryant analizde, yumuşak pankreas remnant dokusu (OR [odds ratio], 0.291; 95% CI [confidence interval], 0.092-0.917; p = 0.035), pankreas başı duktal adenorsinoma dışı patolojik tanı (OR, 2.577; 95% CI, 0.886-7.502; p = 0.082), PNI değeri ( OR, 0.909; 95% CI, 0.829-0.997; p = 0.043) ve postoperatif serum c-reaktif protein (CRP) seviyesi (OR, 1.007; 95% CI, 1.0- 1.014; p = 0.035) istatistiksel anlamlıydı. Multivariant analizde sırasıyla yumuşak pankreatik remnant dokusu ve PNI CR-POPF gelişimi için bağımsız risk faktörü olarak saptandı (OR, 0.255; 95% CI, 0.076-0.852; p = 0.026 ve OR, 0.890; 95% CI, 0.808-0.980; p = 0.018). Sonuçlar: Bu çalışmada, yumuşak pankreas remanant dokusu ve düşük preoperatif PNI değeri PD uygulanan hastalarda CR-POPF gelişimi için bağımsız risk faktörleriydi. PD uygulanması planlanan hastalarda, preoperatif PNI seviyesinin belirlenmesinin avantajı CR-POPF risk sınıflandırması ve perioperatif hasta yönetimine, diğer prognostik faktörlere ek olarak, katkı sağlayabilmesidir.