Patlatma kaynaklı toz emisyonunun basamak geometrisi ve patlatma parametrelerine bağlı olarak araştırılması

Bu tez çalışmasının amacı, patlatma kaynaklı açığa çıkan toz parçacık maddelerin basamak geometrisi ve patlatma parametrelerine bağlı olarak değişiminin araştırılması üzerinedir. Araştırma hedeflerine ulaşmak için yapılan toz miktarının ve patlatma tozu yüksekliğinin ölçülmesi, çalışmanın temel saha araştırma faaliyetleri arasındadır. Yapılan araştırmalar ve istatistiksel analizler sonucunda aşağıdaki sonuçlar elde edilmiştir. Ortaya konulan yeniliklerden birincisi, özellikle az sayıda patlatma deliklerinde toz miktarının, yakın mesafelerden ve kısa zaman diliminde ölçülmesi esasına dayanan yeni bir uygulama yöntemi önerilmiş olmasıdır. İkincisi, ortaya çıkan toz bulutu zamana bağlı olarak iki farklı bölüme ayrılmış ve tanımlanmıştır. Üçüncüsü, toz yüksekliğine bağlı patlatma geometrisi ve parametrelerinin değerlendirilmesi yöntemi yolu açılmıştır. Çalışmada ayrıca, patlatma anından sonraki 5 saniyeye kadar ortaya çıkan toz bulutu, ilk aşama toz olarak tanımlanmaktadır. İlk aşamadan sonra, hava parametrelerinden etkilenen dikey ve yatay olarak yayılan tozlar ortaya çıkmakta, ikinci aşama toz olarak tanımlanmaktadır. Toz miktarı ölçümleri İzlenen 20 tanesinde toz miktarı ölçümü kayıt edilmiştir. Anlamlı veriler kullanılarak toz ölçüm cihazı ile ölçülen gerçek değerler ile Kutu model ve düzenlenen kutu model ile hesaplanan değerler arasında önemli farklar olduğu görülmüştür. Tez çalışmasında basamak geometrisi ve patlatma parametrelerinin toz yüksekliği üzerindeki etkilerini araştırmak amacıyla yapılan çok değişkenli regresyon analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda, patlatma delik sayısı ve gecikme başına maksimum patlayıcı şarj miktarı arttıkça toz yüksekliğinin arttığı, basamak yüksekliği ve sıkılama uzunluğu arttıkça ise azaldığı belirlenmiştir. Bu sonuca dayanarak, patlatma sonrası ortaya çıkan toz yüksekliğini etkileyen patlatma geometrisi ve patlatma parametrelerinin değerlendirmesinin yolu açılmıştır.