Paylaşımlı konut ve Türk evi'nin mekansal ve sosyal özellikler bağlamında değerlendirilmesi

İnsanlar tarih öncesi dönemlerden beri topluluklar halinde yaşamıştır. Topluluklar halinde yaşam, insan hayatını kolaylaştırma ve sosyal ihtiyaçların karşılanması bakımından öneme sahiptir. İnsanların yaşam alanı olan konut mekanı ve çevresi insan etkisinin olmadığı nesnel bir mesele olarak düşünülemez. Sosyal yaşam kavramının konut mekanıyla ilişkisi, insan-çevre etkileşimi çalışmaları ile sıklıkla çalışılan bir konudur. Sanayileşme dönemi ile değişim ve dönüşüme başlayan konut modelleri, çağımızda bireyselleşmenin ön plana çıktığı ve izole hayatların tercih edildiği modelleri takip etmektedir. Sosyal ihtiyaçların karşılanamadığı ve komün yaşamın getirdiği kolaylık ve avantajların olmadığı bu izole yaşam biçimine karşın, kökeni ütopyacı yaklaşımlara dayanan ve 20.yüzyılda Danimarka'da ortaya çıkan Paylaşımlı Konut modeli; bireylerin/ailelerin amaç ve fikir birliği ile bir araya gelerek topluluk oluşturmaya dayanan bir sosyal konut modelidir. Bu konut modeli, topluluktaki bireyler arasındaki etkileşimi optimum düzeyde tutarak bireylerin sosyal ihtiyaçlarını karşılaması ve çeşitli görev dağılımları ile yaşamın kolaylaşmasına olanak sağlamaktadır. Paylaşımlı Konut'un sosyal özellikleri ve sosyal yaşam biçiminin mekana yansımaları irdelendiğinde, Türk Evi ile benzerlikler taşıdığı düşünülmektedir. Ortak mekansal tanımları oluşturan bu benzerlikler mekansal karşılıkları açığa çıkmaktadır. Türk Evi'nin komün yaşamı destekleyici nitelik ve mekansal özelliklerinin; farklı dönem, kültür ve coğrafyaya ait olan Paylaşımlı Konut'la iç içe geçtiği düşüncesiyle iki konut modelinin karşılaştırılarak değerlendirilmesi hedeflenmektedir. Paylaşımlı Konut ve Türk Evi'nin sosyal ve mekansal özelliklerinin saptanması ve bu özelliklerin günümüz ve gelecek konut modelleri için mimari platformlarda tartışmaya açılması önemlidir. Bu sebeple bu çalışma, her iki konut modelinin sosyal ve mekansal özellikleriyle beraber, sosyal yaşam mekan arasındaki yakınsama ilişkisini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Paylaşımlı Konut, Türk Evi, sosyal yaşam, mekan.