Pazarsuyu (Giresun-Bulancak) havzasında antropojenik etkilerin belirlenmesi

İnsanların ilk yerleşik hayata geçişi ile birlikte doğal çevreye olan müdahaleleri; gıda temini, barınma ihtiyacı ve hayvanlarına otlak bulma gibi daha çok temel ihtiyaçlar doğrultusunda şekillenmiş ve pek fazla yayılmacı bir düzen söz konusu olmamıştır. Ancak özellikle Sanayi Devrimi'nden sonraki teknolojik gelişmeler, hızlı nüfus artışı, buna bağlı artan ihtiyaçlar insanların doğaya daha fazla müdahalesine ve daha geniş ölçekte ve ihtiyaçları doğrultusunda doğal kaynakları kullanmasına neden olmuştur. İnsanların doğayı değiştirmek ve kendi ihtiyaçları doğrultusunda şekillendirmek adına yapmış olduğu faaliyetlerin sonucunda, Kuaterner'de 3. bir dönem olarak "Antroposen" kavramı ortaya çıkmıştır. Bu dönem, yaklaşık olarak son 200-300 yıllık dönemi kapsamaktadır. Antroposen kavramı, literatürde "İnsan Zamanı" olarak kullanılmakta ve insanın doğayı şekillendirmeyi sürdürdüğü ve halen içinde bulunduğumuz devre de kapsamaktadır.Türkiye, birlerce yıllık yerleşme tarihi ile insan etkisine bağlı bu sürecin yaşandığı önemli ülkeler arasındadır. Ülkede, yerleşik tarım hayatına geçildiği kabul edilen Neolitik Dönem ile başlatılabilecek antropojenik etkiler özellikle 1950'li yıllardan itibaren hızla artan nüfus ve yoğunluk kazanan sanayi faaliyetleri ile birlikte büyük ölçüde ivme kazanmıştır. Gerek dünyada gerekse Türkiye'de yaşanan bu antropojenik faaliyetlerin doğal çevreye olan etkisini ve bunların sonuçlarını ortaya koyabilmek, çözüm önerileri geliştirebilmek adına kullanılan bazı yöntemler vardır. Bu çalışmada antropojenik etkinin belirlenmesine yönelik geliştirilen Nir yöntemi; uzaktan algılama, CBS teknikleri ve arazi çalışmaları ile desteklenerek Pazarsuyu Havzası'nda antropojenik etki oranının ortaya konulması amaçlanmıştır. Pazarsuyu Havzası'nda özellikle son yıllarda artan insan baskısının yoğunlaşması bu alanın çalışma sahası olarak seçiminde etkili olmuştur. Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışmadan elde edilen veriler ışığında Pazarsuyu Havzası'nın orta ve aşağı çığırında farklı nedenlere bağlı antropojenik bozulmanın daha yoğun olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte, havzada antropojeomorfolojik etkinin aşağı çığırda sınırlı bir tehlike içerdiği, orta-yukarı çığırda göz ardı edilemeyeceği ve kontrol edilmesi gerektiği belirlenmiştir.