Pediatrik renal transplant ve kronik böbrek yetmezliği hastalarında aterosklerotik risk faktörleri

Üremik çocuk hastalarda, kardiyovasküler nedenlerin önemli oranda mortaliteye etkisi olduğu bilinmektedir ve bu nedenler arasında ateroskleroz ilk sırada yer almaktadır (18). Ateroskleroz konusunda birçok çalışma damar duvarında oluşan değişikliklerin çocukluk ve adolesan döneminden itibaren tespit edilebileceğini göstermektedir (10, 87). Çocuk KBY hastalarında ateroskleroza bağlı kardiyovasküler riskin, başarılı renal transplantasyonla azaldığı ancak sağlıklı çocuklara göre daha yüksek olduğu çeşitli çalışmalarda gösterilmiştir (23, 72). Aterosklerozda yıllardır bilinen risk faktörlerine ek olarak plazma homosistein , ADMA, Hs-CRP düzeyi ve KİMK gibi faktörlerin de etkili olduğu ve KBY hastalarında kardiyovasküler mortalitede rol oynadığı çeşitli çalışmalarda gösterilmiştir (39, 61, 62, 84).Bu faktörler KBY, renal transplantasyon hastalarında çalışılmış ve sağlıklı olgularla karşılaştırılmıştır. Kronik böbrek yetmezliği hastalarında ADMA, homosistein, Hs-CRP, ferritin, trigliserid, VLDL, apolipoprotein B ve KİMK değerleri kontrol grubuna göre anlamlı ölçüde yüksek iken, albumin anlamlı ölçüde düşük tespit edilmiştir. Benzer şekilde transplantasyon hastalarında homosistein, VLDL, trigliserid ve KİMK düzeyleri anlamlı ölçüde yüksek iken albumin düzeyi kontrol grubuna göre anlamlı ölçüde düşük bulunmuştur. Renal transplantasyon hastalarında, KBY hastalarına göre ADMA ve ferritin düzeyinde düşüş varken albumin düzeyinde ise yükseklik saptanmıştır. KBY hastalarında trigliserid, kolesterol ile KİMK arasında pozitif ve albumin ile negatif ilişki bulunmuştur. Transplantasyon grubunda homosistein ile ADMA ve kreatinin arasında pozitif ilişki, Hs-CRP ve ferritin ile albumin arasında ayrıca HDL ile ürik asit arasında negatif ilişki bulunmuştur.Sonuç olarak bu çalışma ile çocuk KBY hastalarında aterosklerozun erken teşhisinde ele aldığımız risk faktörlerinin düzeylerinin başarılı renal transplantasyonla azalmasıyla aterosklerozun, dolayısıyla kardiyovasküler morbiditenin azalacağı, özellikle ADMA, ferritin ve albumin değerlerinin aterosklerozun izlenmesinde önemli olabileceği düşünülmüştür.