Pedodonti Kliniğine başvuran vatansız ve sığınmacı statüsündeki çocukların ağız sağlığı durumlarının ve tedavi hizmetlerinin retrospektif olarak değerlendirilmesi

Göç olayının çocuk sağlığı üzerinde olumsuz etkileri olduğu bilinmektedir. Diş çürükleri, göçmen çocuklarda tanısı koyulan yaygın sağlık sorunlarından birisidir. Kötüleşen ağız sağlığı, gerekli tedavileri daha komplike hale getirmekte ve tedavi maliyetlerinin yükselmesine yol açmaktadır. Bu çalışma, göç yaşayan çocukların ağız sağlığı durumlarını ve yararlandıkları diş hekimliği hizmetlerinin mali etkilerini yerli çocuklarla karşılaştırmalı olarak değerlendirmeyi hedeflemektedir. Çalışma, 2017 – 2023 yılları arasında Karadeniz Teknik Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Pedodonti Anabilim Dalı'na dental tedavi amacıyla başvuran 0-16 yaş aralığındaki vatansız ve sığınmacı statüsüne sahip 170 çocuk hasta ile yerli çocuk hastalar arasından randomize yöntemle seçilen 170 kişilik kontrol grubuna ait verilerin retrospektif olarak incelenmesiyle gerçekleştirildi. Çalışmaya dahil edilen hastaların hastane veritabanında mevcut olan ağız sağlığı durumlarına ilişkin kayıtlar ve kullandıkları sağlık hizmetlerinin ayrıntıları detaylı bir şekilde analiz edildi. Tanımlayıcı veriler; frekans (%), ortanca, minimum-maksimum, ortalama ve standart sapma olarak verildi. Gruplar arasındaki karşılaştırmalarda Ki-kare ve Mann Whitney U testlerinden yararlanıldı. Tüm analizler için p<0.05 düzeyi istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Ağız sağlığı durumlarına ilişkin kayıtlı verilerin analizi sonucu ortalama DMFT ve dmft skorları göçmen çocuklarda sırasıyla 2.30 ± 3.01 ve 8.57 ± 4.4, kontrol grubunda sırasıyla 1.69 ± 1.99 ve 4.34 ± 3.46 olmak üzere göçmen grupta daha yüksek bulgulandı. İstatistiksel analizler, ortalama dmft skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunduğunu gösterdi (p<0.001). Ortalama DMFT skoru göçmen çocuklarda daha yüksek saptanmasına rağmen gruplar arasındaki bu farklılığın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı tespit edildi (p>0.05). Elde ettiğimiz verilere göre diş hekimliği hizmetlerine yapılan başvurular göçmen çocuklarda daha çok restoratif müdahaleler ve diş çekimleri ile sonuçlanırken yerli çocuklarda fissür örtücü uygulamaları ve diş çekimleri ile sonuçlandığı belirlendi. Süt dişi çekimlerinin göçmen çocuklarda yerli çocuklara göre anlamlı derecede daha yüksek sayıda gerçekleştirildiği saptandı (p=0.001; p<0.01). Süt dişi amputasyon ve sabit yer tutucu uygulamalarının da göçmen grupta daha fazla gerçekleştirildiği ve gruplar arasındaki bu farklılıkların istatistiksel olarak anlamlı olduğu görüldü (p<0.05). Sunulan sağlık hizmetlerinin maliyet analizleri sonucu toplam hizmet tutarlarının göçmen grupta (248 809.06 TL) kontrol grubuna göre (170 894.06) daha yüksek olduğu belirlendi. Tedavi türleri bazında fissür örtücü uygulamaları dışında gerçekleştirilen bütün tedavilerin de göçmen grupta daha yüksek maliyetlere sahip olduğu saptandı. Gruplar arasındaki tedavi maliyeti farklılıklarının istatistiksel olarak anlamlı olmadığı tespit edildi (p>0.05). Göçmen çocuklar çürük geliştirme riski açısından dezavantajlı konumda görünmektedir. Kötüleşen ağız sağlığı ile birlikte komplike hale gelen tedavi gereksinimlerinin yüksek maliyetlerle sonuçlanması dikkatle değerlendirilmelidir. Göçmenler özelinde hazırlanacak ağız-diş sağlığı eğitimleri ve planlanacak koruyucu diş hekimliği uygulamalarının, göçmen çocuklarda ağız sağlığının iyileştirilmesi ve tedavi maliyetlerinin azaltılarak ülke ekonomisine katkı sağlanması yolunda atılacak önemli adımlardan olduğu düşünülmektedir.