Periyodik sağlık muayenesi için başvuran ve ultrasonda steatozsaptanan hastalarda, steatoz evreleri ve diğer kan parametreleriile ilişkisinin değerlendirilmesi

ÖZCAN KENDİRLİ, MŞ. Periyodik Sağlık Muayenesi İçin Başvuran ve Ultrasonda Steatoz Saptanan Hastalarda, Steatoz Evreleri ve Diğer Kan Parametreleri ile İlişkisinin Değerlendirilmesi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı Tıpta Uzmanlık Tezi, Eskişehir, 2025. Hepatosteatoz, prevalansı giderek artan ve genellikle belirti vermeden ilerlemesi nedeniyle ciddi sağlık sonuçlarına yol açabilen önemli bir toplum sağlığı sorunudur. Erken tanı, hastalığın ilerlemesini önlemede kritik öneme sahiptir. Bu araştırmanın amacı, ultrasonografide hepatosteatoz saptanan hastaların kan değerlerinin, hepatosteatoz görülmeyenlerle karşılaştırılarak farklılık olup olmadığını belirlemek; hepatosteatoz dereceleri ile kan değerleri arasındaki ilişkiyi incelemek ve elde edilen verilerle, karaciğer yağlanması olan bireyleri erken dönemde kan tetkikleriyle tespit ederek gerektiğinde ileri görüntüleme yapılmasını ve gelecekteki araştırmalara katkı sağlanmasını hedeflemektir. Çalışmaya, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne 01.01.2022 ile 01.01.2024 tarihleri arasında ayaktan başvuran, 18 yaş ve üzerindeki, abdominal ultrasonografi ile hepatosteatoz saptanan ve aynı döneme ait biyokimyasal verilerine erişilebilen 479 hasta dahil edilmiştir. Elde edilen bulgular, toplumda hepatosteatozun yaygın bir sağlık sorunu olduğunu ve özellikle yaş, beden kitle indeksi, tip 2 diyabet varlığı ve metabolik parametrelerle anlamlı ilişkiler gösterdiğini ortaya koymuştur. Yağlanma şiddeti arttıkça bireylerin yaş ortalamasında, BKİ düzeylerinde, diyabet prevalansında ve karaciğer enzimlerinde anlamlı artış gözlenmiştir. Biyokimyasal parametreler açısından, ALT, AST, GGT, ALP, trigliserid, LDL, glukoz, HbA1c ve HOMA-IR düzeylerinin hepatosteatoz şiddeti ile anlamlı şekilde ilişkili olduğu saptanmıştır. Bu bulgular, non-invaziv biyobelirteçlerin karaciğer yağlanmasının tanı ve takibinde yol gösterici olabileceğini göstermektedir. Özellikle ileri yaş, yüksek BKİ ve diyabet gibi risk faktörlerine sahip bireylerde erken tarama ve uygun müdahalelerin zamanında yapılması, halk sağlığı açısından önemli kazanımlar sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler: hepatosteatoz, non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı, insülin direnci, beden kitle indeksi