Pesah bayramının kökeni, ritüel boyutu ve Yahudi kimliği açısından önemi

Bu tez çalışması, Yahudiliğin en önemli bayramlarından biri kabul edilen Pesah bayramı, diğer bir isimlendirmeyle Mayasız Ekmek bayramının kökenine yönelik gelenek içi ve dışı görüşleri, aynı zamanda Pesah'ın ritüelleşme süreci ile Yahudi kimliği ve hafızasını oluşturmadaki rolünü inceleme konusu yapmaktadır. Çalışmada Pesah bayramının, Tanrı'nın Musa aracılığıyla İsrailoğullarını Mısır'daki kölelikten kurtarması ve her yıl bu hadisenin hatırlanmasını emredişi, Kudüs'teki Mabet ve kurban merkezli ritüel şeklinde icra edilişi, Mabet yıkıldıktan sonra ev ritüeli haline dönüşümü ve günümüz Pesah bayramının seder ve buna bağlı Hagada metni temelinde uygulanışı incelenmiştir. Birinci bölümde bayramın kökenine ilişkin farklı Tanah anlatıları ve modern akademik tartışmalara yer verilirken ikinci bölümde bayramın ritüel bazda geçirmiş olduğu değişimler ve bu değişimlerin Yahudi kimliğini ve hafızasını dönüştürmedeki rolü ele alınmıştır. Bu bağlamda, Mabet döneminde kurban ritüeliyle ilişkilendirilen bayramın, Mabet yıkıldıktan sonra icrasına son verilen kurban ritüeli yerine hangi ritüel üzerinden yeniden üretildiği ve bayramı icra etmek için ne tür unsurların devreye sokulduğu araştırılmıştır. Yapılan çalışma sonucunda, Rabbani otoriteler tarafından ihdas edilen Pesah sederi ve Hagada gibi uygulamaların yalnızca bayramın kutlanmasını devam ettirmediği, aynı zamanda bu ritüeller kullanılarak Yahudi kimliğinin muhafaza edildiği ve bu yolla kolektif bir hafıza inşa edildiği hususu ortaya konmuştur.