Phoenix`in evrimi: Edip Cansever`de dramatik monolog

Modern Türk siirinin en yenilikçi ve üretken sairlerinden biri olan Edip Cansever (1928-1986), 17 siir kitabı yayımlamıstır. Uzun siirlerin öne çıktığı veya uzun bir siirin bölümlerinden olusan Umutsuzlar Parkı (1958), Nerde Antigone (1961), Tragedyalar (1964), Çağrılmayan Yakup (1969), Ben Ruhi Bey Nasılım (1976), Bezik Oynayan Kadınlar (1982) ve Oteller Kenti (1985) adlı kitaplarında belli varolussal sorunsallar üzerinde durmus, birçok özgün karakter yaratarak dramanın olanaklarından yararlanan bir anlatımı benimsemistir. Bu tezde Cansever'in uzun siirlerinin yoğunlukta olduğu kitapları, çözümleyici bir yaklasımla incelenmis ve ?dramatik monolog? türü içinde değerlendirilmistir. Bir ya da daha fazla karakterin anlatısına dayanan dramatik monolog, Cansever'in çoksesli bir siire ulasmak amacıyla benimsediği bir siir türüdür. Modern dünyada insanın gündelik edimlerini yerine getirirken kılıktan kılığa girdiğini, çesitli rollere bölündüğünü düsünen Cansever, hep birilerine ya da bir seylere uyum göstererek yasadığımızı, bunun sonucunda ise giderek kisiliğimizi yitirdiğimizi vurgular. Cansever'e göre, siiri anlatıcılara bölmek, yani ?dramatik? bir siire yönelmek, bu bölünmüs bireyin siirde hakkıyla temsil edilmesini sağlar. Edip Cansever'in dramatik monologları modern insanın bölünmüslüğü ve çeliskileri üzerine kuruludur. Cansever'de hem kendi içlerinde çeliskiye düsen, hem de çevreleriyle çatısma içinde olan karakterler, ?stanbul'un kamusal mekânlarından seçilirler ve çoğunlukla toplumun en marjinal kesiminde yer alırlar. Cansever'in neredeyse bütün dramatik monologlarının temelinde ?Phoenix? imgesi yatar. Sairin ilk siirlerinde yalnızca bir ayrıntı gibi duran Phoenix, giderek yasamın sürekliliğine isaret eden bir simgeye dönüsür. Her kitapla birlikte yeniden üretilen Phoenix, yasamın acımasız çeliskileri içinde tekrar tekrar küllenir. Her kül olusta ise baska anlatıcılara bölünerek yeniden doğar.