An evaluation on adoption factors of spatial decision support systems in planning

Küreselleşme ile birlikte devam eden üretim ve tüketim yapısındaki değişimler sürekli artan karbon dioksit emisyonuna ve çevresel sorunlara sebep olmaktadır. Bu durumun bir sonucu olarak iklim değişikliği ve küresel ısınma gibi konular gün geçtikçe önem kazanmaktadır. Artan karbon emisyonu ile birlikte oluşan çevresel sorunların yanı sıra, ekonomik kayıplar ve hava kirliliği sonucunda insan sağlığını tehdit eden sorunlar da ortaya çıkmaktadır. Günümüzde bu tür çevresel sorunların yıkıcı etkilerini azaltmak adına yeni modeller ve yaklaşımlar gelişmektedir. Bu bağlamda düşük karbon ekonomi modeli çağımızın kalkınma modeli olarak görülmektedir. Bunun yanı sıra, bilgi teknolojilerindeki gelişmeler planlama alanında yeni yöntemlerin ortaya çıkmasına öncülük etmektedir. Bu bağlamda, en önemli gelişmelerden biri coğrafi bilgi teknolojilerinde yaşanan gelişmelerdir. Planlama çok paydaşlı ve birçok belirsizliği barındıran geleceğe yönelik karmaşık bir karar verme sürecidir. Küreselleşme, kentlerdeki hızlı nüfus artışı, kentler ve bölgeler arasındaki karşılıklı bağımlılıkların ve bilgi akışının artması bu karmaşıklığı artırmaktadır. Bu kapsamda entegre bilgisayar tabanlı sistemler olarak bilinen mekânsal karar destek sistemleri belirsizliklere daha iyi yanıt veren plan ve projelerin geliştirilmesine imkan sunarak daha etkin karar verme süreçlerine ulaşılmasında ön plana çıkmaktadır. Bu araştırmanın temel amacı, mekânsal karar destek sistemlerinin stratejik karar verme süreçlerinde planlama kurumları tarafından benimsenmesini etkileyen faktörleri belirlemektir. Bu kapsamda, ODTÜ-Yapılı Çevre ve Tasarım Uygulama ve Araştırma Merkezi (YTM-Matpum) tarafından yürütülmüş 'GAP Bölgesi'nde Karbon Emisyonları için Mekânsal Karar Destek Sistemi Yazılımı Geliştirilmesi' Projesi değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, projenin temel çıktısı olan Karbon Salım Atlası ve Uzman Sistemi (KAUS) yazılımının gelecekte GAP Bölgesi'nde bu yazılımı kullanabilecek potansiyel kullanıcılar arasında bulunan büyükşehir belediyeleri ve kalkınma ajanslarında benimsenmesini etkileyebilecek faktörler incelenmiştir.