Endemik insuyu derekayası Gobio insuyanus ladiges, 1960 türünün popülasyon yapısı ve beslenme ekolojisi

Bu çalışma, Türkiye tatlı sularına özgü, nokta endemiği ve tehlike altındaki bir balık türü olan Gobio insuyanus'u ele almaktadır. Türkiye'de bulunan 12 Gobio türünden 11'i Türkiye'ye endemiktir. Gobio insuyanus, tarımsal ve evsel amaçlı aşırı su kullanımı, azalan yağışların yol açtığı kuraklık ve tarımsal kirlilik gibi tehditerin ön planda olduğu Konya Kapalı Havzası'nda İnsuyu vadisinde bulunan birkaç küçük kaynakta yaşamaktadır. Bu açıdan ele alındığında G. insuyanus Dünya Doğayı Koruma Birliği (IUCN) kırmızı listesinde kritik düzeyde tehlike altında (CR) kategorisinde sınıflandırılmış ve acil koruma önerilmiştir. Söz konusu tez çalışmasında kullanılan balık örnekleri, Haziran 2018 ve Eylül 2019 ayları arasında Insuyu deresi ve bu dereyi besleyen en büyük kaynaktan elde edilmiştir. Bu çalışmada, türün boy, ağırlık, yaş ve eşey dağılımını kapsayan populasyon yapısı ve türün beslenme ekolojisi incelenmiştir. Dere ve kaynak habitatlarından örneklenen toplam 301 bireyin çatal boyu 16.6 mm ile 145.4 mm arasında değişim göstermiştir. Türün maksimum yaşı VII olarak belirlenmiş, I+ yaşındaki bireylerin populasyonda sayıca baskın olduğu ortaya konmuştur. Eşey dağılımı bakımından incelenen populasyonda dişilerin baskın olduğu gözlenirken (D:E; 1,64:1,00), 47 bireyin (%15.6) eşeyi belirlenememiştir. Sindirim kanalı incelenen 198 balıktan elde edilen verilere göre G. insuyanus türünün böcek ergin ve larvaları, Amphipod ve Zooplankton üzerinden ağırlıklı beslenen bir karnivor olduğu belirlenmiştir. Türün besin kompozisyonunun habitatlar arasında (kaynak ve dere) olduğu gibi, mevsimsel ve ontogenetik olarak da farklılık gösterdiği ortaya konmuştur. Dere habitatında Diptera larvaları baskın besin kategorisi iken kaynak habitatında Gammaridae bireyleri öne çıkmıştır. Gammaridler yine genel olarak sonbahar mevsiminde baskın iken bahar aylarında Odonat larvaları baskın hale gelmiştir. Yaz aylarında ise Diptera larvalarının besin kompozisyonundaki göreli önemi en yükek olarak belirlenmiştir. Beslenmedeki ontogenetik farklılıklar ele alındığında ergin bireylerin biraz daha özelleşme gösterdiği, dolayısıyla daha besin çeşitliliğinin daha düşük olduğu ortaya konmuştur. Erginler ağırlıklı olarak Gammaridler üzerinden beslenirken, besin çeşitliliği daha yüksek olan yavru bireylerin daha çok Diptera larvası üzerinden beslendiği belirlenmiştir. Beslenme açısından eşeyler arasında anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir. Besin içeriklerinden tanımlanamayan detritus (döküntü/kalıntı) kategorisi hariç tutulduğunda türün trofik düzeyinin 3.25 ile 3.35 arasında değiştiği belirlenmiştir.