Impact of intermediate and informal adaptations on the reuse of post-industrial sites: From Hasanpaşa Gasworks to Müze Gazhane

Bir zamanlar önemli kentsel merkez üsleri olarak hizmet veren birçok sanayi bölgesi, sanayisizleşmenin bir sonucu olarak atıl hale gelmiştir. Bu post-endüstriyel alanlar kentsel peyzajlar için hem zorluk hem de fırsat teşkil eder. Bu bağlamda, söz konusu yapı ve alanların yeniden entegrasyonuna odaklanan araştırma ve uygulamalara öncülük eden endüstri mirası kavramı ortaya çıkmıştır. Endüstri mirasına ilişkin uygulamalardan biri, mevcut yapıların çağdaş kullanımına yönelik bir strateji olan uyarlamalı yeniden kullanımdır (adaptive reuse). Bu tez, uyarlamalı yeniden kullanım literatürüne katkıda bulunmak amacıyla, İstanbul'daki Hasanpaşa Gazhanesi'nin (1891-1993) Müze Gazhane (2021-) olarak yeniden kullanımı örneğine odaklanarak, post-endüstriyel alanların gayrı resmi ve orta vadeli kullanımlarını incelemektedir. Çalışma, uyarlanabilir yeniden kullanımın hem süreçlerini hem de sonuçlarını ele alırken, gayri resmi ve orta vadeli kullanımların önemini vurgulamaktadır. Çalışmada, sanatçılar, STK'lar ve kamu gibi çeşitli paydaşların gerçekleştirdiği enformel ve ara kullanımlar, terk edilmiş post-endüstriyel alanların yeniden entegrasyonunu gerçekleştirmeye yönelik karmaşık yöntemlerin etkin bir parçası olarak ele alınmaktadır. Tez, Müze Gazhane'ye ilişkin arşiv araştırmaları, anketler ve yerinde gözlemler yoluyla toplanan verilere dayanarak, yeniden kullanım çabalarının çeşitlendirilmesinin, post-endüstriyel alanların önemli kamusal mekanlar ve dinamik merkez üsleri olarak yeniden canlanmasını sağlama potansiyeline sahip olduğunu savunmaktadır.