Prangos ferulacea ekstraktı kaynaklı hepatik endoplazmik retikulum stresine karşı kannabinoid tip2 reseptör agonisti JWH-133'ün etkisi

Amaç: Apiaceae familyasına ait Prangos ferulacea (PF) bitkisi ülkemiz dahil olmak üzere dünyada birçok yerde yetişmekte ve yaygın olarak tüketilmektedir. Bu kullanımlarından dolayı hepatotoksik vakalar da bildirilmesine karşın bu toksik etkisini tam olarak ortaya koyan çalışmalara fazla rastlanılmamaktadır. Bu çalışmanın amacı; P. ferulacea bitkisinin hepatotoksik etkisinin olup olmadığına bakmak, varsa bu etkinin ER stresi ve proinflamutuvar sitokinlerle ilişkisini incelemek, oluşabilecek bu toksisiteye JWH-133'ün etkisi değerlendirmektir. Materyal Method: Çalışmada 8-10 haftalık olan Wistar albino cinsi erkek sıçanlar kullanıldı (n=37). Hayvanlar rastgele atama yöntemine göre 4 gruba ayrıldı: Grup-1 kontrol grubunu oluşturan sıçanlardan, grup-2 PF hidroalkolik eksraktı (PFE) enjekte edilen sıçanlardan, grup-3 PFE ve cannabinoid tip2 reseptör agonisti olan madde (JWH- 133) enjekte edilen sıçanlardan, grup-4 ise sadece JWH-133 enjekte edilen sıçanlardan oluşturuldu. Çalışma sonunda sıçanlar sakrifiye edildi. Kan serumundan ALT ve AST düzeyleri ölçüldü. Karaciğer dokusunun yarısından elde edilen homojenatlardan ELISA yöntemiyle CHOP, GRP78, ATF4, IL-17 ve IL-23 değerlerine bakıldı. Alınan karaciğer dokusunun diğer yarısında ise dokular hematoksilen-eozin boyasıyla histolojik olarak ve Kaspaz-3 boyama yöntemiyle de immünohistokimyasal olarak incelendi. Sonuçlar uygun istatistiksel yöntemlerle hesaplandı. Bulgular: Yaptığımız çalışma sonunda PFE enjekte edilen hayvanların vücut ağırlığı anlamlı olarak düşük bulundu.(p<0.05) Karaciğer homojenatlarında bulunan ER stresi belirteçlerinde (CHOP, GRP78, ATF4) ile IL-17 ve 23'te gruplar arasında istatistiksel anlamlı fark bulunmadı. Karaciğer enzimlerinden ALT ve AST seviyelerinde yine anlamlı fark görüldü(p<0.05). Yapılan immünohistokimyasal ve histopatolojik değerlendirmelerde de PFE gruplarında kaspaz-3 pozitif olduğu ve doku hasarında belirgin olarak artış olduğu görüldü (p<0.05). Buna karşın PFE ile birlikte JWH-133 uyguladığımız hayvanlarda ise doku hasarında belirgin iyileşme gözlendi (p<0.005). Sonuç: Çalışmamızda Prangos ferulacea bitkisinin histopatolojik olarak karaciğer hasarını belirgin olarak arttırdığı buna karşın ER stresine belirgin bir etkisinin olmadığı bulunmuştur. Bunun yanında oluşan hasara karşı JWH-133'ün iyileştirici etkisi olduğu görülmüştür.