Prematüre retinopatisinin endocan ve plazma aminoasit düzeyi ile ilişkisi

Prematüre retinopatisi (PR), prematüre bebeklerde ciddi görme kaybına yol açabilen, multifaktöriyel bir vaskülopati olup patogenezinde oksidatif stres, inflamasyon ve endotel disfonksiyonunun önemli rol oynadığı bilinmektedir. Endotelyal hücre aktivasyonunu gösteren endocan gibi biyobelirteçler ile aminoasit metabolizmasındaki değişikliklerin PR gelişimindeki katkısı ise henüz tam olarak ortaya konulamamıştır. Bu çalışmada PR gelişen prematüre bebeklerde serum endocan düzeyleri ile plazma aminoasit profillerinin değerlendirilmesi ve bu biyokimyasal parametrelerin PR patogenezindeki olası rollerinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu prospektif gözlemsel çalışmaya PR tanısı almış 38 prematüre bebek ile gestasyon haftası ve doğum ağırlığı açısından benzer özelliklere sahip 40 sağlıklı prematüre bebekten oluşan kontrol grubu dahil edilmiştir. Tüm olgularda ayrıntılı klinik veriler, yenidoğan yoğun bakım süreçleri ve biyokimyasal parametreler kaydedilmiş; eş zamanlı olarak serum endocan düzeyleri ELISA yöntemiyle, plazma aminoasit düzeyleri ise yüksek performanslı sıvı kromatografisi (HPLC) ile analiz edilmiştir. Bulgularımıza göre PR grubunda yenidoğan yoğun bakımda kalış süresi, oksijen tedavisi gereksinimi ve mekanik ventilatör kullanım süresi kontrol grubuna kıyasla anlamlı derecede daha uzun bulunmuştur (p<0,001). Serum endocan düzeyleri PR grubunda belirgin olarak daha yüksek saptanmış olup (163,78±39,22 vs. 92,61±23,24; p<0,001), bu sonuç PR gelişiminde endotelyal aktivasyonun ve vasküler inflamasyonun rolünü desteklemektedir. Aminoasit analizinde PR grubunda taurin ve sistein düzeylerinin anlamlı derecede düşük, alloisoleusin düzeyinin ise anlamlı derecede yüksek olduğu belirlenmiştir (tümü p<0,05). Bu değişikliklerin, PR patogenezinde önemli yer tutan oksidatif stres ve metabolik adaptasyon süreçleri ile ilişkili olabileceği düşünülmektedir. Sonuç olarak, çalışmamız PR gelişen prematüre bebeklerde hem artmış endocan düzeylerinin hem de aminoasit metabolizmasındaki belirgin değişikliklerin biyolojik süreçlerde rol aldığını göstermektedir. Bu biyobelirteçler PR için erken tanı, risk sınıflaması veya hastalık şiddetini belirlemede potansiyel olarak kullanılabilir olup, daha geniş örneklemli prospektif çalışmalarla desteklenmesi gerekmektedir