Primer biliyer kolanjite bağlı karaciğer nakli yapılan hastaların uzun dönem sonuçları

Giriş: Primer biliyer kolanjit (PBK), kronik kolestaz, dolaşımdaki anti-mitokondriyal antikorlar (AMA),süpüratif olmayan kolanjit ve interlobüler safra kanalı hasarının karaciğer biyopsisi bulguları ile karakterize olan bir hastalıktır. PBK hastalarında karaciğer nakli, ilerlemiş hastalık için kesin tedavidir ve nakil sonrası 10 yıllık hayatta kalma oranı yaklaşık %70'tir. Çalışmamızdaki amaçlarımız karaciğer nakli yapılan hastaların nakil sonrası uzun dönem sonuçlarını araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya İnönü Üniversitesi Karaciğer Nakli Enstitüsünde Ocak 2004 ile Aralık 2023 tarihleri arasında PBK nedeniyle karaciğer nakli yapılan yetişkin hastalar dahil edildi. Klinik veriler hastaların retrospektif olarak yaş, cinsiyet, transplantasyon türü, transplantasyon öncesi ve sonrası AMA düzeyi, hiperlipidemi, osteoporoz varlığı, nakil endikasyonu, donörün yaşı, cinsiyeti, kan grubu, alıcı ile verici arasında akrabalık ilişkisi, nakil öncesi ve sonrası hepatosellüler karsinom olup olmadığı, nakil sonrası kullanılan immünsüpresif tedavi, nakil sonrası ursodeoksikolik asit (UDCA) veya steroid kullanım durumu, nakil sonrası hastanın survi oranları, nakil sonrası vefat eden hastalarda ölüm sebebi, nakil sonrası portal ven trombozu, hepatik ven trombozu, hepatik arter trombozu olup olmadığı varsa süresi, nakil sonrası rekürrens ve rejeksiyon gelişimi, nakil sonrası kaşıntı durumu, alp düzeyi, nakil sonrası kolanjiosellüler kanser olup olmadığı, ikinci ve üçüncü nakil olup olmadığı, nakil sonrası biliyer komplikasyon olduysa türü, nakil sonrası rekürrens ve rejeksiyon sıklıklarının incelenmesi planlandı. Bulgular: Çalışmaya 6'sı (%20,7) erkek ve 23'ü (%79,3) kadın olmak üzere toplam 29 hasta dahil edilmiştir. Hastaların yaş ortalaması 58,7±10,5 yıldı. 12 aylık, 36 aylık, 60 aylık ve 120 aylık sağkalım oranı sırasıyla %91,7, %75, %68,8, %57,3 şeklindedir. Nakillerin 2'si (%6,9) kadavra ve 27'si (%93,1) canlı donörden alınmıştı. Hastalarda rekürrens oranı %17,2 rejeksiyon oranı %17,2, biliyer komplikasyon oranı %17.2 olarak saptandı. 5 hastada portal ven trombozu ve 2 hastada hepatik arter trombozu olmak üzere toplam 7 hastada (%24.1) vasküler komplikasyon saptandı. Nakil sonrası ölüm oranını etkileyen faktörler analiz edildiğinde sadece immunsupresif dışı kortikosteroid ve UDCA tedavi kullanımının anlamlı etki ettiği saptandı. Tartışma: Sonuçlarımız başka tedavi seçeneği kalmamış son dönem PBK hastalarında karaciğer transplantasyonunun oldukça yüz güldürücü bir tedavi olduğunu ve nakil sonrası immunsupresif dışı kortikosteroid ve UDCA tedavisinin bu hasta grubunda son derece hayati ve önemli olduğunu düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: Primer biliyer kolanjit, Karaciğer transplantasyonu