Primer Hiperparatiroidi cerrahisinde intakt parathormon (iPTH) değerlendirmesi operasyonun başarı oranını etkiliyor mu?

Primer Hiperparatiroidi cerrahisinde intakt parathormon (iPTH) değerlendirmesi operasyonun başarı oranını etkiliyor mu? Giriş: Primer hiperparatiroidi (PHPT) paratiroid bezlerinden bir veya birden fazlasında aşırı parathormon salınımı sonucunda ortaya çıkan bir durumdur. Bu hormonun kontrolsüz salınımı hiperkalsemi ve ona bağlı birtakım bulgular ve komplikasyonlara sebep olmaktadır. Genel popülasyondaki insidansı %0,1 ile %0,3 arasında olup kadınlarda erkeklerden 4 kat daha sıktır. Ortalama tanı yaşı 33-63 olarak bildirilmiştir. PHPT'nin esas tedavisi cerrahidir. Paratiroid bezlerinde anatomik varyasyonları olması nedeniyle preoperatif lokalizasyonunun belirlenmesi, ameliyat yaklaşımı ve başarı oranını değiştirebilir. Farklı görüntüleme teknikleri ve intakt PTH (i-PTH) çalışması gibi yeni yöntemler sayesinde genişletilmiş ve 4 lokalizasyonu ortaya konan yaklaşımlar, yerini odaklanmış ameliyatlara bırakmaktadır. Böylece ameliyatın komplikasyonları, süresi ve maliyeti azalmıştır. Görüntüleme teknikleri başarı oranını arttırmış olsa da çoklu bez hastalığı ve guatr gibi bazı durumlarda bu oranda fayda sağlanamayabilir. intakt PTH ölçümü tanımlandıktan sonra farklı cerrahlar tarafından uygulanıp, farklı kriterler adına standardize olmuştur. Son yıllarda kliniğimizde, i-PTH ölçümü Maimi kriteri baz alınarak rutin uygulamaya girmiştir. Bu çalışmada, i-PTH ölçümünün ameliyat başarı oranının üzerine etkili olup olmadığı araştırılmıştır. Gereç ve yöntem: Çalışmaya Ocak 2010 ile Eylül 2020 tarihleri arasında, Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı'nda PHPT tanısı ile opere edilen erişkin yaş grubu toplam 203 hasta dahil edilmiştir. Hasta dosyaları retrospektif olarak incelenerek demografik özellikler, preoperatif görüntülemeler ve laboratuvar sonuçları, aynı şekilde postoperatif laboratuvar ve patoloji raporlar değerlendirildi. Ġ-PTH bakılmış olan hastalar A grubu ve bakılmayanlar B grubu olarak değerlendirildi. Postoperatif kalsiyum (Ca) yüksekliği devam eden hastalar persistans ve postoperatif 6. aydan sonra ortaya çıkan Ca yüksekliği nüks olarak x kabul edilmiştir. Bu iki grup arasında farklı parametreler ve değişkenlere bakıldığı gibi, nüks veya persistans oranına da bakılmıştır. Nüks veya persistans olmaması ameliyatın başarılı olduğunun göstergesidir. Bulgular: Araştırmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 54,6 (min 20-maks86) ve standart sapma (SS) 12,7 yıl saptanmıştır. Çalışma kapsamındaki 203 hastanın 40'ı (%19,7) erkek ve 163'ü (%80,3) kadındı. Nüks veya persistans durumu ve hasta yaşı arasında herhangi bir korelasyon saptanmamıştır. Toplam 203 hasta arasında başarı oranı %93,6 saptanmıştır. A grubunda 91 hastada (%97,8) ve B grubunda 99 hastada (%90) cerrahi başarı elde edilmiştir. İstatistiksel değerlendirmede cerrahinin başarı oranı açısında iki grup arasında anlamlı fark saptanmıştır (P< ,05). Sonuç: Primer hiperparatiroidi hastalarda cerrahi yöntemlerin başarı oranının artması, ileri görüntüleme tetkikleri ve intraoperatif PTH çalışması sayesinde gerçekleşebilir. Intraoperatif PTH çalışması ameliyatın başarı oranının anlamlı düzeyde arttırmaktadır. Böylece nüks veya persistan vaka sayısı ve ona bağlı ikinci operasyon sayısı azalmakta olup ikinci ameliyatların doğabilecek komplikasyonlarının önüne geçilebilecektir. Anahtar Kelimeler: Primer Hiperparatiroidizm (PHPT), intraoperatif Paratiroid Hormon(i-PTH ), Paratiroidektomi