Türkçede iç içe yerleşik tümce yapılarının işlemlenmesi: Durum eki müdahalesi ve bürünsel öbek uzunluğunun bir incelemesi

Bu çalışma Türkçede iç içe yerleşik tümce yapılarının işlemlenmesini incelemektedir. İki tümce sonu kabul edilebilirlik puanlaması çalışması (1. ve 2. Deney) ve bir göz izleme deneyi (3. Deney) ile (i) Türkçede iç içe yerleşik tümce yapılarındaki işlemleme zorluğunun benzerlik-odaklı müdahale (ör., Lewis & Vasishth, 2005) ve/veya bürünsel öbek uzunluğuna (Fodor, 2013) bağlı olarak değişip değişmediği, (ii) Türkçe iç içe yerleşik tümcelerde kayıp-ikinci-fiil yanılsamasının (Frazier, 1985) olup olmadığı ve (iii) benzerlik-odaklı müdahale ve/veya bürünsel öbek uzunluğunun (varsa) kayıp-ikinci-fiil yanılsamasını etkileyip etkilemediği araştırılmıştır. Kabul edilebilirlik puanlamalarının sonuçları tahmin edilenin aksine düşük sözdizimsel müdahalenin incelenen tümce yapılarının işlemleme zorluğunu değiştirmediğini, fakat ideal gruplamayı destekleyen bürünsel öbek uzunluğunun bu tümcelerin işlemlenmesini kolaylaştırdığını göstermiştir. Genel olarak bakıldığında incelenen tümcelerde kayıp-ikinci-fiil yanılsaması yokken düşük sözdizimsel müdahale ve destekleyici olmayan bürünsel öbek uzunluklarına sahip tümcelerde yanılsamanın olduğu gözlemlenmiştir. Bu sonuçlar kayıp-ikinci-fiil yanılsamasının tüm dillerde var olduğu görüşünü desteklemektedir (Gibson & Thomas, 1999). Göz izleme deneyinin sonuçları incelenen tümce yapısının düşük sözdizimsel müdahale ve destekleyici bürünsel öbek uzunluklarıyla daha kolay işlemlendiğini, fakat sesbilimsel müdahalenin bir etkisinin olmadığını göstermiştir. Özetle, çalışmanın bulguları benzerlik-odaklı müdahale ve bürünsel öbek uzunluğu açıklamalarını Türkçeden veri ile desteklemiştir.