Progesteron bileşiğinin Aspergillus glaucus küfü ile biyotransformasyonu

Doğal ürünler bulundukları canlılara bazı avantajlar sağlayan ve daha çok diğer canlılara olan etkileri ile dikkat çeken kimyasal maddelerdir. Doğal ürünler genelde terpenoidler, alkaloidler, steroidler, poliketidler, peptidler, fenilpropanoidler, özelleşmiş peptidler, özelleşmiş karbonhidratlar ve yağ asitleri ile yağ asitlerinin türevleri olarak gruplandırılırlar. Enzimlerin doğal substratları olmayan maddeler üzerinde gerçekleştirdikleri kimyasal değişimler biyotransformasyonlar olarak bilinir. Biyotransformasyonlarda yer alan enzimler serbest olarak, sabitlenmiş olarak veya çeşitli biyolojik sistemlerin bünyelerinde etkilerini gösterebilirler. Biyotransformasyonların gerçekleştirilmesi için en çok kullanılan biyolojik sistemler küfler, mayalar ve bakteriler gibi mikroorganizmalardır. Bu mikroorganizmalar ile gerçekleştirilen mikrobiyal biyotransformasyonlar mevcut kimyasal sentez yöntemlerine göre birçok avantajlara sahiptir. Günümüzde küfler ile gerçekleştirilen mikrobiyal steroid biyotransformasyonları küf enzimlerinin yüksek regio ve stereoseçici olmaları nedeni ile ilaçlar gibi çok sayıda bileşiklerin elde edilmesi için yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Bu çalışma progesteron (2) bileşiğinin Aspergillus glaucus MRC 200914 küflünde nasıl metabolize edildiğinin incelenmesini amaçlamıştır. Biyotransformasyon deneyi öncesinde Aspergillus glaucus MRC 200914 için periyodik olarak taze alt kültürler hazırlandı. Sonrasında küf için besiyeri hazırlanıp erlenlere dağıtıldı ve otoklavda sterilize edildi. Bu erlenlere en taze alt kültürdeki küf steril şartlarda inoküle edildikten sonra erlenler 3 gün inkübasyona bırakıldı. Üçüncü günün sonunda erlenlere progesteron (2) steril şartlarda eklenerek 5 gün inkübe edildi. İnkübasyonu takiben besiyeri filtre edildikten sonra besiyerindeki steroidler etil asetat ekstraksiyonu ile organik faza çekildi. Etil asetat ekstraktlarının evaporatörde uçurulması ile elde edilen kalıntıdaki steroidler bir kolon kromatografisi çalışması ile ayrıldı. Steroidlerin yapı tayinleri ise erime noktaları tayini, NMR ve IR spektroskopisi gibi yöntemler ile gerçekleştirildi. Yapı tayinleri sonucunda Aspergillus glaucus MRC 200914 ile progesteron (2) biyotransformasyonunun 11α-hidroksipregn-4-en-3,20-dion (4) ve 11α,15β-dihidroksipregn-4-en-3,20-dion (5) metabolitlerini verdiği anlaşıldı.