Psikolojik ve sosyal faktörlerin anlık satın alma niyetine etkisi: Lüks tüketim tutumunun aracılık rolü

Küreselleşme !le tüket!c! davranışlarını şek!llend!ren faktörlerde öneml! değ!ş!mler yaşanmış ve bu durum, satın alma davranışlarının çeş!tlenmes!ne neden olmuştur. Özell!kle postmodern dönemde !vme kazanan teknoloj!k gel!şmeler, b!reyler!n hızlı ve düşünmeden gerçekleşt!rd!ğ! anlık satın alma davranışlarının artış göstermes!ne yol açmıştır. Anlık satın alma davranışlarını etk!leyen b!rçok unsur bulunmakla b!rl!kte, ps!koloj!k ve sosyal faktörler bel!rley!c! b!r rol oynamaktadır. Araştırma kapsamında, Türk!ye'de yaşayan lüks ürün tüket!c!ler!n!n lüks tüket!me yönel!k tutumlarının anlık satın alma davranışları üzer!ndek! etk!s! !ncelenm!şt!r. Çalışmanın temel amacı, materyal!zm, nars!s!zm, hedon!zm, benl!k, prest!j ve statü g!b! ps!koloj!k ve sosyal faktörler!n lüks tüket!me yönel!k tutum üzer!ndek! etk!ler!n! ve bu tutumun anlık satın alma n!yet!ne nasıl yansıdığını ortaya koymaktır. Araştırmada, n!cel araştırma yöntem! ben!msenm!ş olup, ver! toplama aracı olarak yapılandırılmış anket formu kullanılmıştır. Araştırma, Türk!ye genel!nde lüks tüket!m ürünü kullanan 608 b!reyle gerçekleşt!r!lm!şt!r. Elde ed!len ver!ler SPSS ve AMOS programları kullanılarak anal!z ed!lm!şt!r. Ver!ler!n anal!z!nde tanımlayıcı !stat!st!kler, bağımsız örneklem t test!, tek yönlü varyans anal!z! ve gruplar arası farklılığın bel!rlenmes!nde Pos Hoc Tukey Test! kullanılmıştır. Ölçek değ!şkenler! arasındak! !l!şk!ler!n bel!rlenmes!nde Pearson korelasyon anal!z! uygulanmıştır. Ölçekler!n geçerl!l!k ve güven!rl!ğ!n!n bel!rlenmes!nde Açıklayıcı Faktör Anal!z! (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Anal!z! (DFA) yapılmıştır. Araştırma da kullanılan ölçek değ!şkenler!ne yönel!k anal!zde Process Macro Model 4 ve Model 1 kullanılmıştır. Araştırma bulguları net!ces!nde, değ!şkenler arasında anlamlı (p<0.05) ve poz!t!f yönlü !l!şk!ler bulunmuştur. Materyal!zm, nars!s!zm, hedon!zm, statü ve prest!j değ!şkenler!n!n anlık satın alma n!yet! üzer!nde anlamlı ve poz!t!f etk!ler! olduğu (β>0, p<0.05); benl!k değ!şken!n!n etk!s!n!n poz!t!f yönde olmasına rağmen !stat!st!ksel olarak anlamlı bulunmadığı tesp!t ed!lm!şt!r. Ayrıca b!reyler!n yaş, c!ns!yet, gel!r düzey!, meden! durum, meslek ve eğ!t!m düzey! g!b! demograf!k özell!kler!ne göre anlık satın alma davranışlarında anlamlı farklılıklar (p<0.05) saptanmıştır. Bu bulgulardan hareketle, !şletme, araştırmacı ve akadem!syenler!n, hedef k!tley! daha doğru tanımlamak ve pazarlama stratej!ler!n! demograf!k segmentasyon temel!nde şek!llend!rmek ve lüks tüket!me yön veren ps!koloj!k ve sosyal eğ!l!mler!n anlaşılmasının hedef odaklı pazarlama stratej!ler! gel!şt!rmeler! !ç!n sağlam b!r temel oluşturacağı !fade ed!leb!lmekted!r.