Psikolojik sözleşme ile işten ayrılma niyeti ilişkisinde kariyer yönetiminin rolünün belirlenmesine yönelik bir araştırma

Kariyer aile, çevre ve kişilik gibi çeşitli faktörlerden etkilenip eğitimle şekillenen ve çalışılan örgütle biçim değiştiren bir süreçtir. Çalışanlar gelecekte olmak istedikleri yer için kendilerini geliştirirler, güçlü yanlarını artırmaya çalışırlar; tüm bu çabalar kariyer planlama olarak adlandırılmaktadır. Örgüt ise; insan kaynakları uygulamalarını kullanarak ulaşmayı hedeflediği örgütsel sonuçlar için faaliyetler yürütmektedir. Bu çalışmalar da kariyer yönetimini ifade etmektedir. Birey örgüt içinde yükselmek, saygınlık görmek, iyi bir ücret, eğitim-geliştirme desteği isterken, örgüt de çalışanlar aracılığıyla kendi amaçlarına ulaşmak istemektedir. Bu karşılıklı ve çeşitli beklentiler içinde kariyer geliştirme sürecinden yararlanılmaktadır. Örgüt ve birey arasında konuşulmadan gerçekleşeceğine inanılan bu karşılıklı beklentiler psikolojik sözleşmeyi oluşturmaktadır. Beklentiler karşılık bulmadığında çalışan, psikolojik sözleşmenin ihlali hissine kapılabilmektedir. Sonuç olarak bireylerin tutum ve davranışları etkilenmekte ve işten ayrılma niyetine yol açabilmektedir. Yapılan literatür taraması sonucunda kariyer yönetimi, kariyer planlama, psikolojik sözleşme ve işten ayrılma niyeti kavramlarının ayrı ayrı incelendiği görülmektedir. Ancak bu kavramların tamamının birlikte incelendiği yeterli sayıda çalışmaya rastlanmamıştır. Araştırmada daha detaylı bulgular elde edebilmek için karma yöntem benimsenmiştir. Örneklem, bir kamu bankasının genel müdürlük çalışanları, İzmit Bölge Müdürlüğü ve ilgili bölge müdürlüğüne bağlı merkez şube çalışanlarından oluşmaktadır. Çalışma, karma yöntem yaklaşımına göre anket soruları ile nicel, mülakat soruları ile de nitel yöntemin kullanıldığı iki aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada elde edilen 321 anket, ikinci aşamada ise gerçekleştirilen 32 mülakatın dökümleri analiz edilmiştir. Bu kapsamda; işlemsel ve ilişkisel olmak üzere iki alt boyutu olan psikolojik sözleşme ile işten ayrılma niyeti kavramı arasındaki ilişkiyi araştırırken, kariyer yönetiminin bu ilişkide bir aracılık rolünün olup olmadığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma sonucunda; psikolojik sözleşmenin alt boyutları olan işlemsel ilişkisel psikolojik sözleşme ile işten ayrılma niyeti ilişkisinde kariyer yönetiminin ve kariyer geliştirmenin aracılık rolü bulunmaktadır. İlişkisel psikolojik sözleşme ile işten ayrılma niyeti ilişkisinde kariyer planlamanın aracılık etkisi tespit edilmiştir. Psikolojik sözleşme ihlali ile işten ayrılma niyeti ilişkisinde kariyer yönetimi ve kariyer geliştirmenin aracılık etkisinin olduğu görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Kariyer Yönetimi, Kariyer Geliştirme, Kariyer Planlama, Psikolojik Sözleşme, İşten Ayrılma Niyeti