Psikoz hastalarının kronik hastalıklarına yönelik özbakım gücü, öz yönetim ve hastalıklarına uyumun değerlendirilmesi

Psikoz tanısı alan bireyler, bilişsel ve duygusal zorluklar nedeniyle kronik hastalıklarının yönetiminde sorun yaşayabilirler. Bu nedenle hastalarının kronik hastalıklarına yönelik öz bakım gücü, öz yönetim ve hastalık uyumunun değerlendirilmesi, bireylerin sağlıklarını sürdürebilme kapasitelerini anlamak açısından önemlidir. Bu çalışma, psikotik bozukluk tanısı alan hastalarının kronik hastalık yönetim düzeylerini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirildi. Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı nitelikte bu çalışma bir bölge psikiyatri hastanesi kadın servisinde yatarak tedavi alan ve psikoz tanısı dışında en az bir kronik hastalığı olan son 1 yıldır takipli toplam 70 hasta ile gerçekleştirildi. Verilerin toplanmasında Hasta Bilgi Formu, Pozitif ve Negatif Semptom Ölçeği, Öz Bakım Gücü Ölçeği, Kronik Hastalık Öz Yönetim Ölçeği kullanıldı. Bulgular: Araştırmaya katılan kadın hastaların %64,3'ünün 40 yaş üstü olduğu, evli, ev hanımı, eğitim düzeylerinin ortaöğretim ve üstü olduğu saptandı. Alkol kullanmadıkları ancak %58,6'sının sigara kullandıkları, %65,7'sinin organik olmayan psikoz tanısıyla tedavi gördüğü, 6 yıldan daha fazla kronik hastalıklarının olduğu ve %31,4'ünde diyabetes mellitüs, %45,7'sinde ise tiroid ve %17,2'sini hipertansiyon olduğu saptandı. Pozitif ve negatif semptom madde toplam puanları ile Öz Bakım Gücü ölçeği arasında negatif bir ilişki saptandı (r = - 0,61, p<0,01). Ayrıca Kronik Hastalık Öz Yönetim Ölçeği alt boyutları olan kendini damgalama damgalamayla baş etme, tedaviye uyumu ve sağlık bakım etkinliğiyle madde puan ortalamaları ile Öz bakım Gücü Ölçeği toplam puan ortalaması arasında ise güçlü pozitif ilişki bulundu (p<0,01). Sonuç: Elde edilen bulgular, yüksek psikotik belirtilerin hastaların öz bakım becerilerini olumsuz etkilediğini ve damgalanmanın tedaviye uyumu azalttığını göstermektedir. Bu nedenle, hastaların öz bakım becerilerini arttıracak girişimlerin planlanması önemlidir. Bu bağlamda, hemşirelik müdahalelerinin ve psikososyal destek programlarının, hasta ve ailelere yönelik psikoeğitim programların yaygınlaştırılması, damgalamaya karşı farkındalık eğitimlerinin artırılması, hastalara yönelik bireyselleştirilmiş tedavi planlarının düzenlenmesi önerilebilir.