Vatandaşlığın hatırlanması: 1964-65 yıllarında İstanbul Rumlarının sınırdışı edilmesi

Yunan vatandaşlarının 1964-65 yıllarında sınır dışı edilmeleri, İstanbul Rum toplumunun yok oluşunun başlangıcı olarak görülen, ancak tarihte genellikle göz ardı edilen önemli bir tarihsel dönem olarak karşımıza çıkmaktadır. Yunan vatandaşlarının sınır dışı edilmelerine ilişkin ilk kapsamlı sözlü tarih araştırması olan bu çalışma, 1964-65 yıllarında sınır dışı edilenler, yakınlarının sınır dışı edilmesi nedeniyle İstanbul'u terk etmek zorunda kalanlar ve dönemin tanıkları merkeze alınarak 2020-2023 yılları arasında gerçekleştirilen bir dizi sözlü tarih görüşmesi üzerine kurgulanmıştır. Saha araştırması sonucunda 80 kişiyle yapılan görüşmelerden oluşan görsel-işitsel bir arşiv oluşturuldu. Anlatılar, mevcut yazılı kaynakların kapsamını aşarak, gündelik yaşam anlatıları üzerinden İstanbul'da Rum olmanın sürgün öncesi deneyimlerine dair çeşitli içgörüler sunmakta, sürgün sonrası yeni bir düzen kurarken bireylerin karşılaştığı zorlukları irdelemekte, mücadele alanlarını ve destek kaynaklarını detaylandırmaktadır. Bu tanıklıkların özünde, kırılganlık ve dayanıklılık öne çıkan iki konsept olarak vurgulandı. Tehcir döneminin tanıklarının kişisel anlatılarına dayanan bu çalışma, tarih yazımını daha demokratik hale getirerek insanileştirmeyi amaçlıyor.