(Yeniden) çevirinin (yeni) anlatılar üretmek için araçsallaştırılması: Türkiye'de Charles Darwin'in evrim teorisi

Bu tez çalışması, Charles Darwin'in Türlerin Kökeni (1859) eserinin Türk yayıncılık alanında 1970 ile 2022 yılları arasında üretilen (yeniden) çevirilerini incelemektedir. Sosyolojik bir kuramsal çerçeveyi benimseyen çalışma, (yeniden) çeviri eyleyicilerinin ideolojik eğilimleri ile Türlerin Kökeni'ne gösterdikleri çeviri odaklı ilgi arasındaki ilişkiyi ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada, hem çevrilmiş metinler hem de çeviri eyleyenlerinin bu çevirilerle bağlantılı olarak ürettikleri yan metinsel malzeme analiz edilmiştir. Çalışmada ayrıca, İslami-Yaratılışçı Harun Yahya grubunun yayımladığı Yaratılış Atlası (2006-2012) ciltleri incelenmiştir. Bu bileşen, 1970'ler itibariyle Türkiye bağlamında giderek öne çıkmaya başlayan İslami Yaratılışçılık ve bununla bağlantılı anlatıların Türlerin Kökeni'nin birçok kez (yeniden) çevrilmesi ve bu çevirilerin (yeniden) yayımlanması üzerinde katalizör etkisi yarattığını ortaya koymaktadır. Çalışmada, Türlerin Kökeni çevirileriyle ilişkili yan metinsel malzeme üretiminin, (yeniden) çeviri eyleyenlerinin çoğunluğu tarafından izlenen bir norm haline geldiği görülmüştür. Ayrıca çalışma, ilgili çeviri eyleyenlerinin büyük çoğunluğu için, Darwin'in Türlerin Kökeni eserini (yeniden) çevirmenin ve/ya (yeniden) yayımlamanın, evrim teorisinin Materyalizm, Sosyalizm, Kapitalizm, Yaratılışçılık gibi çeşitli meta-anlatılarla ilişkilerini kendi ideolojik perspektifleri çerçevesinde tartışabilecekleri yeni anlatı alanları sağladığını göstermektedir.