Reel döviz kuru, enflasyon ve doğrudan yabancı yatırımların ekonomik büyüme üzerindeki etkileri: Zaman serisi analizi

Ekonomik büyüme en genel tanımıyla üretim ve tüketimdeki artış olarak ifade edilebilir. Geçmişten günümüze bu ifade ile ilgili literatürü incelediğimizde farklı coğrafyalarda ve dönemlerde ekonomik büyümenin çeşitli faktörlerle etkileşim içerisinde olduğu gözlemlenmektedir. Ülkeler, mevcut ekonomilerini belli dönemler içerisinde bu faktörler çerçevesinde analiz ederek çeşitli ekonomik politikalar geliştirmişlerdir. Bu doğrultuda dünyada ekonomik büyüme ile ilgili yapılan analizlerin ne kadar önemli olduğu ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada Türkiyede, 2005Q1-2023Q3 döneminde üçer aylık veriler kullanılarak reel döviz kuru, enflasyon, doğrudan yabancı yatırımlar ve ekonomik büyüme ilişkisi incelenmiştir. Ele alınan veriler Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası Elektronik Veri Dağıtım Sisteminden elde edilmiştir. Serilerin modellenmesinde doğrusal olmayan otoregresif gecikmesi dağıtılmış model kullanılmış olup enflasyonun ve reel döviz kurunun ekonomik büyüme üzerinde azaltıcı, doğrudan yabancı yatırımların ise ekonomik büyüme üzerinde arttırıcı bir etkisi olduğu gözlemlenmiştir. Yapılan nedensellik analizi sonucunda ise enflasyon ve reel döviz kurundan ekonomik büyümeye doğru tek yönlü, doğrudan yabancı yatırımlar ile ekonomik büyüme arasında ise çift yönlü nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir.