Regional hazard and loss modeling for floods and debris flows

Doğal afetler, yapılı çevre ve toplum için ciddi tehdit oluşturmaktadır. Afetlerin etkileri göz önüne alındığında, araştırmacıların çabalarını afetlerin gelmeden önce yıkıcı etkilerini daha iyi anlamak ve öngörmek için yönlendirmesi önemlidir. Bu çalışma, en yaygın olarak görülen yağışla tetiklenen doğal afetlerden ikisi olan taşkın ve debris (moloz) akışı ile ilgilenmektedir. Çalışmada Türkiye'nin Bozkurt ilçesi için 11 Ağustos 2021 taşkın verileri kullanılarak bir sel tehlikesi analizi ve 5 Mayıs 1998 tarihli Sarno heyelan verileri kullanılarak İtalya'daki Sarno bölgesi için bir debris akışı analizi gerçekleştirilmiştir. Sonrasında, çalışılan bölgeye ait bina verileri kullanılarak, bir Coğrafi Bilgi Sistemleri (GIS) programında hem taşkın hem de çamur-moloz akışı için etki analizleri gerçekleştirilmiştir. Bireysel bina kayıplarını tahmin etmek için literatürdeki olan çeşitli hasar eğrileri ve formülasyonları kullanılmış ve buradan toplam bina kayıpları hesaplanmıştır. Tehlike modellemesinin ve kayıp tahminlerinin çok sayıda belirsizlik içerdiği göz önünde bulundurularak, bu çalışmada hem taşkın hem de debris akışı için toplam bölgesel tehlike maliyetleri üzerindeki belirsizliklerin etkileri araştırılmaya çalışılmıştır. Daha sonra, Bozkurt ilçesindeki taşkın debisi ve Sarno ilçesindeki debris akışı hacmi ile bölgesel kayıplar arasındaki ilişkiyi araştırmak için duyarlılık analizleri yapılmıştır. Bozkurt ilçesindeki taşkın olayları için, belirsizlikleri ve mekansal korelasyonları dikkate alan taşkın tehlike kayıpları tahmin modelleri kullanılmıştır. Benzer şekilde, Bozkurt ilçesindeki taşkın debisi ve Sarno bölgesindeki debris akış hacmi ile bölgesel kayıplar arasındaki ilişkiyi araştırmak için duyarlılık analizleri yapılmıştır. Bozkurt ilçesindeki taşkın olayları için, belirsizlikleri ve mekânsal korelasyonları dikkate alan taşkın tehlikesi kaybı tahmin modelleri önerilmektedir. Bozkurt ilçesi için taşkın debi ile bölgesel finansal kayıplar arasında güçlü bir ilişki olduğu sonucuna varılmıştır ve Türkiye'deki diğer taşkın eğilimli kasabalar için de taşkın debi-bölgesel kayıp ilişkilerinin var olduğu çıkarılabilmektedir. Benzer şekilde, Sarno, İtalya'daki bölge üzerinde bir taşkın akıntısı duyarlılık analizi de gerçekleştirilmiş ve debris akış hacmi ile bölgesel kayıp arasında bir ilişkinin var olduğu önerilmiştir.