Renal transplantasyon hastalarında uyku kalitesinin değerlendirilmesi

Kronik böbrek hastalığı (KBH), dünyada ve Türkiye'de yüksek prevalansı, ilerleyici doğası ve yaşam kalitesi üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle önemli bir sağlık sorunu oluşturmaktadır. KBH'de görülen metabolik, hormonal ve immünolojik bozukluklar, yalnızca organ fonksiyonlarını değil, aynı zamanda davranışsal ve nörofizyolojik süreçleri de etkileyerek uyku düzeninde belirgin değişikliklere yol açmaktadır. Renal transplantasyon, son dönem böbrek yetmezliği için en etkili tedavi seçeneği olup birçok klinik parametrede iyileşme sağlamasına rağmen, transplant alıcılarında uyku kalitesine ilişkin bulgular heterojenlik göstermektedir. Bu çalışma, sağlıklı bireyler, KBH hastaları ve renal transplant hastalarında uyku kalitesini Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ile karşılaştırarak uyku kalitesinin klinik ve laboratuvar değişkenleri ile ilişkisini değerlendirmeyi amaçlamıştır. Toplam 180 katılımcının (60 sağlıklı kontrol, 60 KBH, 60 renal transplant) dahil edildiği çalışmada elde edilen bulgular, KBH grubunda uyku kalitesinin belirgin biçimde bozulduğunu göstermiştir. Transplant ve kontrol gruplarında kötü uyku oranlarının birbirine çok yakın olması, transplantasyonun uyku açısından KBH'ye kıyasla belirgin bir iyileşme sağladığını ve uyku kalitesinin normal popülasyondan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılaşmadığını ortaya koymuştur. Yaş ile uyku kalitesi arasında anlamlı ilişki saptanmamış; kadın cinsiyetinde kötü uyku prevalansı daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca bazı biyokimyasal parametrelerdeki bozulmaların uyku kalitesine eşlik ettiği gözlenmiştir. Sonuç olarak bu çalışma, KBH'de uyku kalitesinin belirgin şekilde etkilendiğini; renal transplantasyonun ise uyku kalitesi açısından normal popülasyona benzer sonuçlar sağladığını göstermektedir. Bu bulgular hem KBH hem de transplant hastalarında uyku değerlendirmesinin klinik izlemin ayrılmaz bir parçası olması gerektiğini vurgulamaktadır.