Değişen mimari duyarlılıkların Pritzker mimarlık ödülü kapsamında incelenmesi

Dünyada ki sosyal, kültürel, çevresel, teknolojik, ekonomik ve politik gelişmelere bağlı olarak mimarlık alanında da değişim kaçınılmazdır. Bu gelişmeler ve dönüşümler doğal olarak mimarlık söylemine etki etmektedir ve bu çalışma değişen yönelimleri dünyada ki en prestijli mimarlık ödüllerinden birisi olan Pritzker ödül programı üzerinden araştırmayı amaçlamaktadır. Pritzker Mimarlık Ödülü'nün kuruluş tarihi olan 1979 yılı, mimaride anti-modernist söylemlerin ve postmodern etkilerin yükseldiği bir döneme karşılık gelmektedir. Bu dönemin çoğulcu yapısı, mimarlık ödül programlarının değerlendirme kriterleri dahil olmak üzere, dünya mimarlık ortamını ve mimari üretimleri etkilemiştir. Araştırma, çağdaş mimarlık teorisini biçimlendiren çoğulcu yaklaşımların, paradigma ve temaların genel bir değerlendirmesi ile başlamaktadır. Bu bağlamda, son kırk yılda ortaya çıkan ve gelişen mimari temaların incelenmesi tez çalışmasının da teorik çerçevesini oluşturmaktadır. Literatür değerlendirmesinin ardından, çalışmanın odak noktası Pritzker'in web sitesinin haritalanması üzerinedir. Haritalamanın amacı, incelenen mimari temaların yansımalarını, ödül alan mimarların nitelikleri ile ilişkilendirerek ortaya çıkarmaktır ve bunu da jüri değerlendirme raporları, ödül töreni konuşmaları ve web sitesinde yer alan diğer metinsel kaynaklar üzerinden kapsamlı bir söylem analizi / çözümlemesi yaparak gerçekleştirmektedir. Bu çalışmanın bir diğer amacı da Pritzker ödül programının web sitesini bilgi kaynağı olarak kullanmak ve potansiyelini ortaya çıkarmaktır. Web sitesi üzerinden bilgi elde etme ve haritalama yöntemi, dijital araçlar ve teknikler kullanarak elde edilen bilgilerin görsel grafiklere dönüştürülmesi ile sağlanmaktadır. Bilgi görselleştirme sürecinde ana fikir, görünmeyen bilgiyi görünür kılmak ve bunun sonucunda bilgi üretmenin yeni biçimlerini tanımlamaktır. Dijital ortamda üretilen bilgi görselleri Pritzker'in söylemi içerisinde yer alan ve öne çıkarılan temaları kavramaya yardımcı olmaktadır. Aslında ödüllü mimarların nitelikleri üzerinden elde edilen bu tematik dağılımlar programın söylemi içerisinde değişim gösteren ve önemle vurgulanan mimari duyarlılıkları yansıtmaktadır. Literatürden de beslenerek elde edilen bilgiler dikkate alındığında, Pritzker Mimarlık Ödülü özellikle son yıllarda mimarın genişleyen rolüne dikkat çekmekte, toplumsal ihtiyaçlara ve önceliklere karşı duyarlı yaklaşımıyla daha insancıl, çevresel ve yerel bir mimarlık anlayışını destekleyen özgün bir duruş sergilemektedir. Dolayısıyla bu çalışma değişen mimari duyarlılıkları yeniden biçimlendirmeyi hedeflemektedir. Bununla birlikte, bilgi kaynağını web sitesinden elde eden yeni bir araştırma yöntemi geliştirmek ve bu yöntemin hem mimarlık disiplini hem de farklı disiplinler için bir öncü model teşkil etmesini öngörmektedir.