Robert Nozick'in devlet ve adalet teorisi

Robert Nozick'in 1974 tarihli ?Anarchy, State and Utopia? kitabı, 20. yüzyılın baslarında mantıksalpozitivist ögretinin elestirileriyle ile sarsıntıya ugramıs normatif siyaset teorisi geleneginin John Rawls'un ?a Theory of Justice? yapıtı ile birlikte yeniden dogdugu bir dönemde, ardı ardına yazılmıs bir dizi teorik metinden biridir. Nozick, mutlak olarak gördügü bireysel hakları ihlal edici hiçbir evresi bulunmayan görünmez el süreciyle zuhur ediyor olacak bir devletin ahlaki açıdan mesru oldugu hipoteziyle, anarsi-devlet dikotomisinde tercihini devletten yana yapan minimal devletçi/minarsist argümanıyla anarsist sava; ?minimal?den daha büyük bir devletin mesru olmadıgı savını temeline koydugu Hakedis adalet kuramıyla da, özelde Rawlsyen adalete, genelde ise bireyi olasılıkla kolektivist bir matris ve baglamda degerlendirme egiliminde olan egaliteryen, kommüniteryen, Marxist yaklasımlara karsıdır. Bu tezin arastırma konusu, Robert Nozick'in ?devlet ve adalet teorisi"dir. Bu dogrultuda, simdiki tezin kapsamı asagıda verildigi gibi özetlenebilir: a. Geleneksel bir hareket noktasından -doga durumu ya da anarsiden- hiçbir bireyin haklarını ihlal etmeyen bir görünmez el ya da bir kendiliginden süreç ile ilkin farklı koruyucu cemiyetler biçiminde beliren, sonra ?ultra-minimal? kipe, son olarak da ?minimal? kipe dogru evrilen ahlaki açıdan mesru Nozickçi ?minimal devlet teorisi?nin betimlenmesi, çözümlenmesi ve kritize edilmesi. b. Minimalden daha büyük bir devletin mesru olmadıgı bir hipoteze dayalı, örüntülü olmayan ya da tarihsel olan Hakedis adalet ilkeleri ile bu ilkelerin dayandıgı deontolojik, sezgisel ve felsefi öncül ve sonuçlarının betimlenmesi, çözümlenmesi ve kritize edilmesi amaçlanmıstır. Bu kapsam dogrultusunda Nozick'in kuramsal metni, merkezi bir kaynakça olarak incelendi. Bunun yanında 1974'ten beri hakkında yazılanların olusturdugu Nozick külliyatı betimleyici, çözümsel ve elestirel bir yöntemle olanaklı oldugu ölçülerde gözden geçirildi. Veri edinmede sadece yabancı kaynakların referans alınmasının nedeni, Nozickyen minimal devlet ve Hakedis adalet kuramı hakkında çok sınırlı olan Türkçe literatüre giris nitelikli bir katkı yapmaktır. Bu çerçevede çalısılan tezin hipotezi, Nozick'in anarsist sava karsı ahlaki açıdan mesru bir minimal devleti haklılastır(a)madıgı ve yeniden-dagıtıcı adalet kuramlarına karsı bir taslak halinde isledigi adalet kuramının da pratikte uygulandıgını görmeyi istemedigidir. Anahtar Kelimeler: doga durumu, minimal devlet, adalet, hakedis,