Robotik yardımlı laparoskopik cerrahiyapılan hastalarda intraoperatifgelişebilecek nöronal hasarın S100 beta,GFAP ve NSE biyobelirteçleri iledeğerlendirilmesi

Giriş: Robotik cerrahinin bazı uygulamalarının uzun süreli dik trendelenburg pozisyonu gerektirmekte ve bu durum serebral otoregülasyonu bozabilmekte, hasara neden olabilmektedir. Çalışmamızın amacı; RYLC geçiren ve dik tredenlenburg pozisyonu verilen hastalarda nöronal hasar gelişip gelişmediğini kognitif disfonksiyon testleri ve S100 beta, GFAP, NSE biyobelirteçleri ile değerlendirmektir. Gereç ve Yöntemler: Çalışmaya Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Kliniği'nde Mart 2022- Mart 2024 tarihleri arasında Üroloji kliniğinde elektif RYLP cerrahisi planlanan Amerikan Anestezistler Derneği (ASA) skoru 1-3 olan 18-70 yaş aralığında 59 hasta dahil edildi. Hastaların yaşı, VKİ, komorbiditeleri ve kullandığı ilaçları, alkol tüketimi, ASA sınıflaması değerleri kaydedildi. Hastalara operasyondan 1 gün önce ve postoperatif 6,24 ve 96. saatlerde MMSE testi ve MoCA bilişsel değerlendirme testi uygulandı. Hastalara cerrahi boyunca ASA tarafından önerilen rutin monitörizasyonlar uygulandı. Preoperatif ve postoperatif 1,24 ve 96. saatlerde S100 beta, GFAP ve NSE düzeyleri ölçüldü. Elde edilen bulgular değerlendirilirken, Veri IBM SPSS Statistics 25 © Copyright SPSS Inc. 1989, 2017 yazılımı ve GraphPad Prism 9.00 istatistik programı kullanılarak analiz edilmiştir. İstatistiksel anlamlılık için p değerinin 0,05'ten küçük saptanması koşulu aranmıştır. Bulgular: Çalışmamızda, robotik yardımlı laparoskopik prostatetektomi geçiren ve operasyon sırasında dik trendelenburg pozisyonu verilen hastalardaki erken dönemdeki POKD oranını, minör operasyon geçiren hastalardaki POKD oranına benzer seviyede bulduk. Nöronal hasarı saptamak amacıyla kullanıldığımız biyomarkerlar olan S100 beta ve GFAP'da anlamlı bir değişiklik bulmadık. NSE de anlamlı bir yükseklik bulsak da bu yükseklik POKD ile korele değildi. Hastalarda gelişen POKD ile literatür ile uyumlu olarak hastaların yaşı, BMİ'nin 27,3 'ün üzerinde olması, preoperatif nötrofil/lenfosit oranının yüksek olması, preoperatif Hb değerinin düşük olması ve ASA 3 skoru olması arasında ilişki bulduk. POKD gelişimi açısından sevofluran ve propofol kullanımı arasında bir farklılık olmadığını gördük. Sonuç: Hastalarda robotik cerrahi sonrasında görülen bilişsel disfonksiyon oranının diğer minör cerrahi sonrasında görülen postoperatif kognitif disfonskiyon oranı ile benzer bulduk. Nöronal hasarın göstergesi olarak kullanılan biyokimyasal belirteçlerden S100 beta ve GFAP düzeyinde anlamlı bir değişiklik olmadığını, NSE düzeyinin ise postoperatif 24. saatte, preoperatif, postoperatif 1. saat ve 96. Saate göre anlamlı şekilde yükseldiğini gördük. Yine preoperatif NSE düzeyinin, postoperatif 1, 24 ve 96. Saate göre anlamlı şekilde düşük olduğunu saptadık. Ancak yapılan korelasyon analizinde nöronal hasarın belirteci olan kognitif disfonksiyon arasında ile NSE düzeyi arasında ilişki bulamadık. Sonuç olarak robotik yardımlı laparoskopik cerrahi sırasında verilen dik trendelenburg pozisyonunun nöronal hasarı arttırdığına dair kesin bir bulguya rastlamadık. Bulgularımızın daha büyük vaka serileri ile yapılacak çalışmalarda destekleneceğini düşünmekteyiz. Anahtar Kelimeler: Robotik Cerrahi, Nöronal Hasar, Postoperatif Kognitif Disfonksiyon, Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği, Mini Mental Durum Testi, Biyokimyasal Belirteçler, S100 beta, Nöron Spesifik Enolaz, Glial Fibriller Asidik Protein