Robotlaşmanın işgücü piyasasına etkileri ve gelir kaybı açısından robot vergisi önerisi

Modern anlamda endüstri devrimleriyle başlayan ve gelişen robotik alan, son yıllarda giderek önemini artırmaktadır. Robotik alanın ve yapay zekanın gelişimiyle artan robotlaşma seviyesi üretim, eğitim, sağlık ve benzeri sektörlerde olduğu gibi iş gücü piyasasında da önemli değişikliklere sebep olmuştur. Bu değişikliklerin bazıları insan hayatını olumlu yönde etkilerken bazıları da olumsuz yönde etkilemekte ve çözülmesi gereken bazı problemlerin ortaya çıkmasına yol açmaktadır. Bu problemlerin başında, robotların işgücü piyasasında insanların yerini alması ve bir yandan işsizlik artışına neden olurken bir yandan da devletlerin vergi gelirlerinin azalmasına neden olması gelmektedir. Bu çalışmada, robotlaşmanın artışının ortaya çıkardığı bu ve benzeri problemlere bir çözüm olarak sunulan "robot vergisi" önerisinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda, çalışmanın ilk bölümünde otomasyon ve robotlaşmanın ortaya çıkışı irdelenmiş ve bu kapsamda endüstri devrimi süreçleri anlatılmıştır. Devamında robotların insan hayatını ne yönde etkilediği; robotların mevcut hukuksal düzendeki karşılığı ve robotlaşmanın iş gücü piyasası üzerindeki etkilerine yönelik görüşler açıklanmıştır. Son bölümde ise robotlaşmanın istihdamı azalttığı yönündeki görüşlere bir çözüm olarak sunulan robot vergisi önerisi literatür araştırması yapılarak açıklanmış; robot vergisinin uygulama amaçları ve robot vergisinin uygulanmasında karşılaşılabilecek zorluklar tartışılmış; robot vergisi uygulanmasına yönelik yöntem önerileri ve robot vergisi uygulandığı takdirde elde edilecek gelirlerin kullanılabileceği alanlar açıklanmıştır. Bölüm sonunda, bazı dünya ülkelerinde robot vergisi uygulamasının mevcut durumu hakkında kısa bilgiler verilerek devamında Türkiye'nin durumu incelenmiştir. Çalışmada, robot vergisi önerisinin dünya genelinde gündemde olan bir konu olduğu ancak teknolojik gelişmişlik ve robotlaşma seviyesi yüksek olan ülkelerde bile tam anlamıyla bir robot vergisi uygulanmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca Türkiye'nin robot vergisi uygulanması için iyi seviyede bir potansiyele sahip olduğu ortaya koyulmuştur. Sonuç ve öneriler kısmında Türkiye'nin gelişmekte olan bir ülke olduğu göz önünde bulundurularak, mevcut durumda ve kısa vadede bir robot vergisi uygulanmasının olumlu sonuçlar doğurmayacağı; uzun vadede ise pozitif sonuçlar ortaya çıkaracağı beklentisiyle, çift yönlü ve verginin adalet amacına uygun olması için artan oranlı bir vergi uygulanması önerilmektedir.