Romatoloji ve hematoloji kliniklerinde aşırı (ekstrem) hiperferritinemi nedenlerinin değerlendirilmesi

Ajder, M. Romatoloji ve Hematoloji Kliniklerinde Aşırı (Ekstrem) Hiperferritinemi Nedenlerinin Değerlendirilmesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Tıpta Uzmanlık Tezi, Eskişehir, 2025. Aşırı (ekstrem) hiperferritinemi, geniş bir ayırıcı tanı göz önünde bulundurularak dikkatle değerlendirilmesi gereken bir durumdur. Bu çalışmada romatoloji ve hematoloji pratiğinde aşırı hiperferritinemi sıklığı ve nedenlerini araştırmak, hastaların demografik, laboratuvar, klinik özellikleri ve hasta sonlanımlarının saptanması, elde edilen verilerin mortalite üzerine etkisi ve literatür verileriyle karşılaştırılması amaçlanmıştır. Çalışmamızda romatoloji ve hematoloji kliniklerimizde ferritin düzeyi ≥5.000 ng/mL olan hastalar etiyolojiye yönelik olarak retrospektif olarak taranmıştır. 13 yıllık süre boyunca yapılan 43.110 ferritin tetkikinin %0,76'sında aşırı hiperferritinemi saptadık. 139 hastanın %74,8'i hematoloji, %25,2'si ise romatoloji ünitesinden idi. Hastaların %56,1'i, romatoloji olgularının %71,4'i ve hematoloji olgularının %50,9'u kadındı. Hastaların yaş ortalaması 51,69±17,12 (18-83) yıl idi. Ferritin ortanca değeri 7.768 ng/mL ve ortalama değeri 13.022±17.141 (5.017-100.000) ng/mL idi. Aşırı hiperferritinemi etiyolojisinde hastaların %42,4'ünde aşırı demir yükü, %23,0'ünde enfeksiyon, %14,4'ünde Still hastalığı görüldü. Romatoloji hastalarında Still Hastalığı (%54,3), hematoloji hastalarında aşırı demir yükü (%55,8) en sık neden idi. Birinci ayda 25(%18,0) hasta 15,84±9,05 (0-30) gün sonra öldü. Aşırı hiperferritinemisi olan romatoloji hastalarının birinci ayda mortaliteyi tahmin etmek için ferritin kesme noktası değerini >34.311 ng/mL olarak bulduk [(%100 sensitivite ve %96,77 spesifite (p:<0,0001, AUC:0,976)]. Sonuç olarak, romatoloji ve hematoloji pratiğinde aşırı (ekstrem) hiperferritinemi ile karşılaşmak mümkündür. Romatoloji hastalarında Still hastalığı, hematoloji hastalarında aşırı demir yükü en sık nedenler olsa da enfeksiyonlar, Makrofaj aktivasyon sendromu (MAS) ve kronik böbrek hastalığı da akılda tutulmalıdır. Anahtar Kelimeler: Hiperferritinemi, Etiyoloji, Romatoloji, Hematoloji, Mortalite