Yüksek LisansAçık Erişim

Runik harfli eski Türk yazıtları söz varlığında yazıtlararası karşılaştırma ve Hakas Türkçesi ile fonetik devamlılık

2026
1 görüntülenme
0 i̇ndirme
Danışman: Dr. Öğr. Üyesi Muhammet Raşit Öztürk

Özet (TR)

Bu çalışmada Orhun, Yenisey, Uygur, Dağlık Altay ve Tanrı Dağı (Kırgızistan) yazıtlarının söz varlığı karşılaştırılmış, bu yazıtlarda tanıklanan sözcüklerin Hakas Türkçesindeki fonetik devamlılığı incelenmiştir. Çalışmanın temel amacı, söz konusu yazıt gruplarında yer alan sözcüklerin karşılaştırılması, ortak ve farklı söz varlığı unsurlarının belirlenmesi ve Hakas Türkçesinde yaşamaya devam eden sözcüklerin ortaya konulmasıdır. Çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde araştırma kapsamına alınan yazıt grupları hakkında genel bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde Hakaslar ve Hakas Türkçesi ele alınmış; Hakas Türkçesinin tarihî gelişimi, konuşulduğu coğrafya ve dil özellikleri üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde yazıtlarda tanıklanan ve Hakas Türkçesinde devam eden sözcükler incelenmiş, aynı zamanda bu sözcükler üzerinden yazıtlar arası karşılaştırmalar yapılmıştır. Dördüncü bölümde bütün yazıt gruplarında tespit edilen sözcükler ile Hakas Türkçesindeki karşılıkları karşılaştırmalı tablo hâlinde sunulmuştur. Beşinci bölümde ise yazıtlarda tanıklanan diğer dil unsurları ve yapılar değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda yazıtlarda tanıklanan toplam madde başı sözcükler belirlenmiş, bunlar arasından Hakas Türkçesinde yaşamaya devam eden sözcükler tespit edilmiştir. Hakas Türkçesinde devam eden sözcükler fonetik özellikleri bakımından değerlendirilmiş; ses değişmeleri, ses korunumları ve tarihî devamlılık örnekleri ortaya konulmuştur. Ayrıca yazıt grupları arasındaki ortak ve farklı söz varlığı unsurları belirlenerek Eski Türkçe ile Hakas Türkçesi arasındaki söz varlığı ilişkisi değerlendirilmiştir.

Yazar

Dr. Metin Duman

Bu Yayına Nasıl Atıf Yapılır

Metin Duman (Yüksek Lisans Tezi). Runik harfli eski Türk yazıtları söz varlığında yazıtlararası karşılaştırma ve Hakas Türkçesi ile fonetik devamlılık, 2026, Erzurum Technical University.

Lisans

CC BY 4.0

Bu eser belirtilen lisans koşulları altında paylaşılmaktadır.

Erzurum Technical University tezlerinden daha fazlası