S.L.İ.'de yapay süreksizliklerin patlatma kaynaklı yer sarsıntılarına etkisinin incelenmesi

S.L. .'DE YAPAY SÜREKS ZL KLER N PATLATMA KAYNAKLIYER SARSINTILARINA ETK S N N NCELENMESMehmet Akif ÇebiMaden Mühendisliği, Yüksek Lisans Tezi, 2007Tez Danışmanı: Doç.Dr. Kaan EraslanÖZETBu çalışmada, Seyitömer Linyit şletmesi (SL ) açık ocaklarında patlatmadankaynaklanan yersarsıntılarının, yapay süreksizliklerin ardındaki değişimi incelenmiştir. 25mkalınlığında bir dragline panosunda gerçekleştirilen deneylerde yapay olarak oluşturulan ikifarklı süreksizlik yapısı ele alınmıştır. Birinci yapay süreksizlik, sıralar halinde ardı ardınaaçılmış bariyer delikleriyle oluşturulmuştur. Patlatma bölgesi ve ölçüm istasyonu arasında 1maralıklı, her sırada 25m derinlikte 10 adet olmak üzere 3 sıra halinde toplam 30 adet delikdelinmiştir. Bu yolla deliklerden oluşan bir bariyer meydana getirilerek, bir yapay süreksizlikbölgesi oluşturulmuştur. Delik sıraları panoyu ikiye bölerek, iki zıt yönde ve ayrı bölgedeölçümler yapılmıştır. Deneylerde, deliklerin bazıları boş bırakılmış, bazıları ise su iledoldurulmuştur. Yersarsıntılarının ölçülmesinde iki adet titreşim ölçüm cihazı kullanılmıştır.Bariyer deliklerin önünde, boş deliklerin arkasında ve su dolu deliklerin arkasında olmak üzeretoplam 119 adet ölçüm yapılmıştır. Bu ölçümlerin değerlendirilmesi neticesinde, deliklerinarkasındaki maksimum parçacık hızı (PPV) değerlerinin %14.30 ile %18.54 oranında azaldığıgörülmüştür. Sulu deliklerin arkasında ölçülen değerlerde ise boş deliklere göre önemli birfarklılık gözlemlenmemiştir. kinci yapay süreksizlik ise patlatma bölgesi ile ölçüm noktasıarasında 8 m derinliğinde bir hendek açılarak oluşturulmuştur. Çalışma süresince 77 adetpatlatmaya ait toplam 149 adet yersarsıntısı ölçümü yapılmıştır. Her patlatma için hendekönünde ve hendek arkasında olmak üzere iki noktadan ölçüm alınmıştır. Bu sayede,yersarsıntısının hendek arkasındaki değişiminin ortaya konulması amaçlanmıştır. Ölçümsonuçları değerlendirildiğinde, ölçüm yapılan mesafe aralıklarında (38-299 m) PPVdeğerlerinde %27.76 ile %58.12 oranında bir azalma kaydedilmiştir. Düşüş oranı, patlatmanoktası ile ölçüm noktası arasındaki mesafe azaldıkça artmaktadır. Bu çalışmayla, patlatmanınçevresel etkileri ve bu etkilerin azaltılması konusunda uygulamalı bilimsel bir veri sunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Açık şletmelerde Patlatma, Yersarsıntısı, Bariyer Delikleri,Yapay Süreksizlik.