Master'sOpen Access

Sabit mıknatıslı senkron generatörlü rüzgar türbin sistemlerinin kaotik analizi ve senkronizasyonu

2023
0 views
0 downloads
Advisor: Prof. Dr. Yılmaz Uyaroğlu

Abstract (TR)

Yenilenebilir enerji kaynaklarının, özellikle rüzgar enerjisinin elektrik şebekesine entegrasyonu, sera gazı emisyonlarını azaltma ve fosil yakıtlara olan bağımlılığımızı azaltma konusundaki muazzam potansiyeli nedeniyle büyük ilgi topladı. Rüzgar enerjisinden yararlanmanın birincil yolu olarak hizmet veren rüzgar türbinleri, rüzgardan elde edilen mekanik gücü kullanılabilir elektrik enerjisine dönüştürmek için verimli ve güvenilir jeneratörler gerektirir. Son yıllarda, kalıcı mıknatıslı senkron jeneratör (KMSG) adı verilen çığır açan bir teknoloji ortaya çıktı ve kendisini rüzgar türbini uygulamaları için son derece umut verici bir çözüm olarak konumlandırdı. Bu yenilikçi jeneratör, olağanüstü verimlilik, kompakt boyut ve sağlamlık dahil olmak üzere bir dizi avantaj sağlar. KMSG 'nin en önemli ayırt edici özelliklerinden biri yüksek verimliliğidir. Sürekli bir mıknatıs rotor tasarımı kullanan bu jeneratör, geleneksel jeneratörlere kıyasla gelişmiş enerji dönüşüm oranlarına ulaşır. Sürekli mıknatıs konfigürasyonu, rotor sargılarına olan ihtiyacı ortadan kaldırarak, kayıpların azalmasına ve genel verimliliğin artmasına neden olur. Sonuç olarak, PMSG ile donatılmış rüzgar türbinleri, aynı miktarda rüzgar enerjisinden daha fazla elektrik üretebilir ve bu da onları, optimum güç çıkışı arayan yenilenebilir enerji projeleri için oldukça çekici bir seçenek haline getirir. Ek olarak, KMSG 'nin kompakt boyutu, kurulum ve bakım açısından önemli avantajlar sunar. Rotor sargılarının olmaması, genel boyutları ve ağırlığı azaltan daha modern ve basitleştirilmiş bir jeneratör tasarımı sağlar. Bu kompaktlık, yalnızca taşımayı ve kurulumu kolaylaştırmakla kalmaz, aynı zamanda çeşitli ortamlarda rüzgar türbinlerinin yerleştirilmesinde daha fazla esneklik sağlar. Ayrıca, jeneratörün küçültülmüş boyutu malzeme ve üretim maliyetlerinin düşmesine katkıda bulunarak KMSG 'yi rüzgar enerjisi sistemleri için uygun maliyetli bir seçenek haline getirir. Sağlamlık, KMSG teknolojisinin sunduğu bir diğer önemli avantajdır. Rotor sargılarının bulunmaması, yalıtımın bozulma riskini ve ilgili arızaları ortadan kaldırarak jeneratörün genel güvenilirliğini ve dayanıklılığını artırır. Bu özellik, açık deniz kurulumları veya aşırı hava koşullarına sahip bölgeler gibi zorlu ve zorlu ortamlarda bulunan rüzgar türbinleri için özellikle önemlidir. KMSG 'nin sağlam doğası, rüzgar türbinlerinin tutarlı bir şekilde çalışabilmesini ve zorlu koşullara dayanabilmesini sağlayarak, artan çalışma süresine ve iyileştirilmiş uzun vadeli performansa katkıda bulunur. Bu çalışmanın ilk bölümü, KMSG ve kaosa genel bir bakış sunarak temel oluşturmayı amaçlamaktadır. KMSG, dönen bir manyetik alan oluşturmak için rotordaki kalıcı mıknatısları kullanan belirli bir elektrik jeneratörü türüdür. Bu benzersiz tasarım, ayrı bir uyarma sistemine olan ihtiyacı ortadan kaldırarak, geleneksel tasarımlara kıyasla daha kompakt ve verimli bir jeneratör sağlar. Kalıcı mıknatıslar kullanarak, KMSG çeşitli avantajlar sunar. İlk olarak, ayrı bir uyarma sistemine olan ihtiyacı ortadan kaldırarak jeneratörün yapısını basitleştirir ve toplam boyutunu ve ağırlığını azaltırlar. Bu kompaktlık, rüzgar türbinleri veya elektrikli araçlar gibi alanın sınırlı olduğu uygulamalarda özellikle faydalıdır. Ek olarak, KMSG'de rotor sargılarının bulunmaması, kayıpları azaltır ve aynı girdiden daha yüksek güç üretimine izin vererek genel verimliliği artırır. Ayrıca, KMSG, kaosa ilişkin dikkate değer özellikler sergiler. Kaos, doğrusal olmayan dinamik sistemlerde gözlemlenen, başlangıç koşullarına duyarlılık ve görünüşte rastgele davranışla karakterize edilen bir olguyu ifade eder. KMSG bağlamında, dönen manyetik alan, elektrik sistemi ve mekanik bileşenler arasındaki karmaşık etkileşimler nedeniyle kaos ortaya çıkabilir. KMSG 'deki kaosu anlamak çok önemlidir çünkü hem olumlu hem de olumsuz etkileri olabilir. Bir yandan, jeneratör performansını iyileştirmek için kontrollü kaostan yararlanılabilir. Kaotik davranış, manyetik alanların karışımını artırarak daha verimli güç üretimine yol açabilir. Bu fenomen, KMSG'nin tasarımını ve performansını optimize etmek için çeşitli araştırma çalışmalarında araştırılmıştır. Öte yandan, kontrolsüz veya istenmeyen kaos, jeneratörün çalışması üzerinde zararlı etkilere neden olabilir. Kaotik davranış, aşırı titreşimlere, artan gürültü seviyelerine ve hatta sistem kararsızlığına yol açabilir. Bu nedenle, KMSG'de kaosa katkıda bulunan faktörlerin araştırılması ve anlaşılması, olumsuz etkilerini azaltmak için kontrol stratejilerinin geliştirilmesini sağlamak önemlidir. Çalışmanın bu bölümü, KMSG ve kaosun temel kavramlarını keşfederek sonraki analiz için zemin hazırlar. KMSG ile kaos arasındaki ilişkiyi araştırmak için sağlam bir temel sağlayarak, araştırmacıların ve mühendislerin KMSG teknolojisinin potansiyelini daha fazla keşfetmelerine ve performansını ve güvenilirliğini optimize edecek stratejiler geliştirmelerine olanak tanır. Sonuç olarak, bu araştırma yenilenebilir enerji sistemlerinin ilerlemesine ve sürdürülebilir güç kaynaklarının elektrik şebekesine entegrasyonuna katkıda bulunmaktadır. KMSG ve kaos anlayışı üzerine inşa edilen bu çalışmanın ikinci bölümü, KMSG'de kaosun kontrolünü ele alıyor. Kaos kontrol teknikleri, kaotik sistemleri istikrara kavuşturmada ve istenen sonuçlar için benzersiz özelliklerinden yararlanmada çok önemli bir rol oynar. Bu çalışmada, iki özel kontrol yaklaşımı araştırılmıştır: her ikisi de MATLAB kullanılarak uygulanan geri beslemeli kontrol ve pasif kontrol. Geri besleme kontrolü, sistemin davranışının kendi çıkışından türetilen geri besleme sinyallerinden etkilendiği kaos kontrolünde yaygın olarak kullanılan bir yaklaşımdır. KMSG bağlamında, jeneratörün kaotik davranışını düzenlemek ve stabilize etmek için geri besleme kontrol teknikleri kullanılabilir. Jeneratörün çıkış ölçümlerine dayalı kontrol algoritmalarını dikkatli bir şekilde tasarlayarak, sistemi kaotik bölgelerden uzaklaştırmak veya istenen periyodik yörüngelere yönlendirmek mümkün hale gelir. Bu yaklaşım, jeneratörün dinamikleri üzerinde hassas kontrol sağlar ve genel performansını artırabilir. Pasif kontrol ise harici kontrol sinyallerine dayanmayan alternatif bir yaklaşımdır. Bunun yerine, kaotik davranışı bastırmak veya dengelemek için sistemin parametrelerini veya yapısını değiştirmeyi içerir. KMSG söz konusu olduğunda, pasif kontrol teknikleri, istenmeyen kaotik salınımları bastırmak ve kararlılığı iyileştirmek için jeneratörün fiziksel parametrelerini ayarlamayı veya tasarımını değiştirmeyi içerebilir. Pasif kontrol stratejileri, kararlı çalışmaya yol açan parametre aralıklarını belirlemek için genellikle çatallanma analizine ve optimizasyon tekniklerine dayanır. Dinamik sistemleri modellemek ve simüle etmek için yaygın olarak kullanılan bir hesaplama aracı olan MATLAB kullanılarak bu çalışmada hem geri beslemeli kontrol hem de pasif kontrol yaklaşımları incelenmiştir. MATLAB, kontrol algoritmaları geliştirmek, farklı kontrol senaryoları altında KMSG davranışını simüle etmek ve sonuçları analiz etmek için uygun bir platform sağlar. MATLAB'de bu kontrol yaklaşımlarını uygulayarak araştırmacılar, KMSG 'de kaosu kontrol etmede her tekniğin etkinliği ve uygulanabilirliği hakkında değerli bilgiler edinebilirler. KMSG'deki bu kontrol yaklaşımlarının araştırılması, kaos kontrolü potansiyelini ve bunun jeneratörün performansını ve istikrarını artırmaya yönelik etkilerini göstermeyi amaçlamaktadır. MATLAB simülasyonlarını kullanarak elde edilen sonuçlar, geri beslemeli kontrol ve pasif kontrol tekniklerinin kaosu bastırma ve KMSG'de kararlılığı sağlamadaki etkinliğine dair değerli bilgiler sağlayacaktır. Bu araştırmanın bulguları, yenilenebilir enerji sistemleri alanı için büyük önem taşımaktadır. Rüzgar türbini uygulamalarının ve diğer KMSG tabanlı teknolojilerin önemli bileşenleri olan kaos kontrolünün ve KMSG'deki uygulamasının anlaşılmasına katkıda bulunurlar. Bu sistemlerdeki kaosu etkin bir şekilde kontrol etme yeteneği, gelişmiş güvenilirliğe, artan güç üretim verimliliğine ve gelişmiş genel performansa yol açabilir. Bu araştırmanın çıkarımları, daha güvenilir ve verimli rüzgar türbini uygulamalarının geliştirilmesine kadar uzanır. Genellikle kaotik dinamiklerle ilişkilendirilen aşırı titreşim, gürültü ve dengesizlik gibi istenmeyen davranışları azaltmak için kaos kontrol teknikleri kullanılabilir. Bu çalışmada incelenen kontrol yaklaşımları, sistemi stabilize ederek ve onu istenen işletim rejimlerine yönlendirerek, rüzgar türbinlerinin uzun ömürlülüğüne ve etkinliğine katkıda bulunarak onları daha dayanıklı ve verimli hale getirebilir. Ayrıca, bu araştırmadan elde edilen içgörüler, rüzgar türbinlerinin ötesinde KMSG tabanlı teknolojilerin tasarımını ve optimizasyonunu sağlayabilir. KMSG, yüksek verimlilik, kompakt boyut ve sağlamlık gibi avantajlar sunduğundan, uygulamaları dalga enerjisi dönüştürücüleri ve gelgit enerjisi cihazları dahil olmak üzere çeşitli yenilenebilir enerji sistemlerine kadar uzanabilir. Araştırmacılar ve mühendisler, KMSG'de kaosun nasıl kontrol edileceğini anlayarak, bu teknolojilerin tüm potansiyelini ortaya çıkarabilir ve daha güvenilir ve verimli yenilenebilir enerji çözümlerinin geliştirilmesine yol açabilir.

Author

Dr. Abdallah Moussa Yaya

How to Cite

Abdallah Moussa Yaya (Yüksek Lisans Tezi). Sabit mıknatıslı senkron generatörlü rüzgar türbin sistemlerinin kaotik analizi ve senkronizasyonu, 2023, Sakarya University.

Keywords

License

Tüm Hakları Saklıdır

This work is shared under the specified license terms.

More theses from Sakarya University