Sac bükme işleminde bükme bölgesinde delik varlığının geri esneme üzerine etkilerinin deneysel ve sayısal olarak incelenmesi

Bükülerek şekillendirilen sac metal ürünler başta uçak ve otomotiv sektörü olmak üzere beyaz eşya, savunma sanayi, hassas cihaz, medikal cihazlar, uzay ve havacılık ve benzeri sektörlerde yaygın olarak kullanılmaktadır. Sac malzemeleri bükerken en büyük sorunlardan biri geri yaylanmasıdır. Sac parçaların bükme sonrası, istenilenden farklı bir açıda çıkması sektörlerde ciddi zaman ve maliyet kaybına neden olmaktadır. Bu nedenle geri yalanmayı en aza indirmek için çeşitli yöntemler kullanılmaktadır. Geri yaylanmayı ortadan kaldırmak için bükme sonrasında oluşacak geri yaylanmayı tahmin etmek gerekir. Geri yaylanmanın doğru bir şekilde tahmin edilmesinin ardından geri yaylanmayı giderici yöntemler uygulanmaktadır. Bunlar fazladan bükme, ters bükme gibi yöntemlerdir. Bu çalışmada ise farklı kalınlıklardaki delikli ve deliksiz saclarda deliklerin geri yaylanmaya olan etkileri incelenmiştir. Deney malzemesi olarak AISI 304 sac kullanılmıştır. Parçalar lazer kesim ile 100mmx200mm boyutunda kesilmiştir. Numunelerdeki delik oranları, delik miktarı, numunenin boyuna oranı şeklinde belirlenmiştir. Bu bağlamda delik miktarı %0, %10 ve %30 olarak belirlenip lazer kesim ile delinmiştir. Parçaların kalınlıkları ise 1mm ve 2mm olarak belirlenmiştir. V bükme işlemi sırasında sıcaklık, zımba radiusu, kuvvet gibi parametreler sabit olup kalınlık, ütüleme süresi ve delik oranları değişken parametre olarak seçilmiştir. Bu çalışmada her bir numune için deneyler yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar üzerinden delikli malzemelerin geri yaylanmasıyla deliksiz malzemelerin geri yaylanması kıyaslanmış ve malzemede açılan deliklerin geri yaylanmaya olan etkisi incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar ile Sonlu Elemanlar Yöntemi (FEM) analiz sonuçları karşılaştırılmıştır.