Sağlık çalışanlarının iş yaşam kalitesinin yurt dışına göç niyetine etkisinde sağlık çalışanlarına yönelik şiddetin aracı rolü

ÖZET Düşük iş yaşam kalitesi, beyin göçü ve şiddete maruz kalma sağlık çalışanlarının karşılaştığı önemli sorunlardır. Bu sorunlar, sağlık çalışanlarının iş tatminini ve motivasyonunu düşürmekte, mesleki tükenmişliğe yol açmakta ve sağlık hizmetlerinin kalitesini olumsuz etkilemektedir. Ayrıca, beyin göçü, ülkedeki nitelikli sağlık çalışanlarının azalmasına ve sağlık sisteminde ciddi açıkların oluşmasına neden olmaktadır. Şiddete maruz kalma ise sağlık çalışanlarının fiziksel ve psikolojik sağlığını tehdit etmekte, güvenli çalışma ortamlarının oluşturulmasını zorunlu kılmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye'deki sağlık sektörü çalışanlarının iş yaşam kalitesi, beyin göçü algıları ve sağlıkta şiddet maruziyeti arasındaki ilişkileri incelemektir. Ayrıca cinsiyet, medeni durum ve sektör gibi demografik özelliklerin iş yaşamı kalitesi, şiddete yönelik tutum ve beyin göçü algılarını nasıl etkilediğini belirlemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, göç etme niyetindeki rolü de dahil olmak üzere, şiddete maruz kalma ile kariyer memnuniyeti arasındaki ilişkiyi araştırmaktadır. Çalışmada gruplar arası farklılıkların tespitinde bağımsız örneklem t testi ile ANOVA'dan faydalanılmış, ayrıca yapısal eşitlik modellemesine yer verilmiştir. Araştırmada demografik özellikleri belirlemeye yönelik anket kısmının yanı sıra Öncü ve diğerleri (2018) tarafından geliştirilen Beyin Göçü Tutumu Ölçeği, Akar ve Üstünler (2017) tarafından geliştirilen İş Yşaam Kalitesi Ölçeği ve Çelik ve Çelik (2007) tarafından geliştirilen Şiddete Yönelik Tutum Anketi kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemi, 331 sağlık çalışanından oluşmaktadır. Sonuçlar, iş-yaşam kalitesinin sektöre göre önemli ölçüde farklılaştığını, özel sektör çalışanlarının kamu sektöründekilere göre daha yüksek puanlar bildirdiğini göstermektedir. Ayrıca, beyin göçü algıları medeni durum ve çocuk sahipliğinden etkilenmekte, evli olmayan ve çocuksuz bireyler göçü daha cazip olarak algılamaktadır. Yapısal eşitlik modellemesi, şiddete maruz kalmanın beyin göçü tutumları ile pozitif ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Ancak, iş-yaşam kalitesi beyin göçü algılarını doğrudan etkilememektedir. Ayrıca, özel sektörde çalışan sağlık çalışanlarının kamu sektöründe çalışanlara kıyasla şiddete maruz kalma olasılığı daha yüksektir. Sonuç olarak, bu çalışma iş-yaşam kalitesinin iyileştirilmesi, sağlık hizmetlerinde şiddetin azaltılması ve beyin göçü endişelerinin giderilmesi için kapsamlı politikalara duyulan ihtiyacı vurgulamaktadır. Mesleki memnuniyetin artırılması ve güvenli çalışma ortamlarının sağlanması, sağlık çalışanları arasında göç niyetlerini önemli ölçüde azaltabilir. Anahtar Kelimeler: İş Yaşam Kalitesi, Beyin Göçü, Sağlık Sektörü, Şiddet, Demografik Etkiler