Sağlık çalışanlarının zorunlu örgütsel vatandaşlık davranışı ve çalışma yaşam kalitesinin incelenmesi

Bu tez çalışması, sağlık çalışanlarının zorunlu örgütsel vatandaşlık davranışı (ZÖVD) ve çalışma yaşam kalitesinin (ÇYK) incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Antalya'da bir devlet hastanesinde 312 sağlık çalışanı ile yüz yüze anket yoluyla yürütülen çalışma tanımlayıcı ve kesitsel tiptedir. Veriler "Tanıtıcı Bilgi Formu", "Zorunlu Vatandaşlık Ölçeği (ZVÖ)" ve "Sağlık Personeli Çalışma Yaşam Kalitesi Ölçeği (SPÇYKÖ)" ile elde edilmiştir. Verilerin istatistiksel analizi SPSS (IBM Statistics 27) adlı program kullanılarak yapılmıştır. Bulguların yorumlanmasında frekans tabloları oluturulmuş, Independent Sample-t test, ANOVA, Tukey, MannWhitney U, Kruskal-Wallis H ve Spearman korelasyon analizleri yapılmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre; 50 yaş altındakilerin, kurumda 5 yıldan az süredir çalışanların, orta ve kötü olarak tanımlanan gelir düzeyine sahip olanların, aldığı ücreti yetersiz görenlerin, mesleğini severek yapmayan ve devam etmeyi düşünmeyenlerin, kendini çalıştığı kuruma ait hissetmeyenlerin ZVÖ toplam puanları yüksek bulunmuştur. İdari birimlerde çalışanların, mesleki deneyimi 15 yıldan fazla olanların, sadece gündüz çalışanların, yönetici konumunda çalışanların, gelir durumunu orta ve iyi tanımlayanların, aldığı ücreti yeterli görenlerin, mesleğini severek yapanların ve mesleğe devam etmeyi düşünenlerin, kendini çalıştığı kuruma ait hissedenlerin hizmet içi eğitimlerin faydalı olduğunu düşünenlerin ve kendini bir üst ünvanda görenlerin SPÇYKÖ puanları yüksek bulunmuştur. Ayrıca çalışmada; ZVÖ toplam puanları ve SPÇYKÖ toplam puanları arasında negatif yönde, çok zayıf derecede anlamlı ilişki tespit edilmiştir (p<0,05). Sonuç olarak sağlık çalışanlarının ZÖVD algıları arttıkça ÇYK'lerinin azaldığı belirlenmiştir. Sağlık çalışanlarının çalışma yaşam kalitesini yükseltmek için, zorunlu örgütsel vatandaşlık davranışlarını sergilemek zorunda bırakılmamasına yönelik düzenlemelerin yapılmasının faydalı olabileceği öngörülmektedir. Bu kapsamda her meslek grubunun görev tanımları netleştirilebilir, hasta-sağlık çalışanı oranları iyileştirilebilir, ücret politikaları gözden geçirilebilir. Araştırmanın daha geniş örneklem gruplarında ve meslek grupları özelinde (örneğin hemşireler, hekimler gibi), nitel ve nicel yöntmeler birlikte kullanılarak çalışılması, bu iki kavram arasındaki ilişkinin ve bu ilişkinin sonuçlarının daha ayrıntılı açığa çıkartılmasına katkı sağlayabilir. ANAHTAR KELİMELER: Sağlık Çalışanları, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı, Zorunlu Vatandaşlık Davranışı, Çalışma Yaşam Kalitesi