Sağlık profesyonellerinin namus anlayışı ile toplumsal cinsiyet rolleri arasındaki ilişki

Amaç: Bu çalışma, sağlık profesyonellerinin kadına ilişkin namus algıları ve toplumsal cinsiyet rolleri arasındaki ilişkiyi tespit etmek, ayrıca sağlık profesyonellerinin namus algıları ve toplumsal cinsiyet rollerini etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Çalışma, bir kamu hastanesinde çalışan 194 sağlık profesyoneli ile yürütülmüştür. Çalışmanın verileri Temmuz–Eylül 2023'te "Sağlık Profesyoneli Bilgi Formu", "Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği (TCRTÖ)" ve "Kadına İlişkin Namus Anlayışı Tutum Ölçeği (KİNATÖ)" kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 24.0 paket programı kullanılmıştır. Bulgular: Sağlık profesyonellerinin %73.2'sinin kadın, %64.9'unun evli, %34'ünün 26-32 yaş aralığında, %60.8'inin lisans mezunu, %53.6'sının hemşire, %31.4'ünün 1-5 yıl arasında hizmet yılı olduğu belirlenmiştir. Bu çalışmada toplam puan ortalaması TCRTÖ için 156.08±19.24, KİNATÖ için ise 103.59±16.09'dur. İki ölçek arasında olumlu yüksek düzeyde anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir (r=0.79, p<0.05). Sağlık profesyonellerinin TCRTÖ ortalamalarına göre en yüksek ortalamanın evlilikte cinsiyet rolü alt boyutunda, KİNATÖ en yüksek ortalamanın ise eşitlikçi yaklaşım alt boyutunda olduğu belirlenmiştir. Hemşire ve ebelerin ölçek toplam puan ortalamasının hekimlerden, kadın sağlık profesyonellerinin puan ortalamasının erkeklerden, 40 yaş altı sağlık profesyonellerinin puan ortalamasının, 40 yaş ve üzerinden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu bulunmuştur. Sonuç: Sağlık profesyonelleri genel olarak eşitlikçi bir namus algı ve toplumsal cinsiyet rol tutumlarına sahiptir. Toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları eşitlikçi oldukça kadına ilişkin namus anlayışları ve tutumları da benzer şekilde artış göstermiştir. Cinsiyet, yaş, medeni durum ve hizmet yılı kadına ilişkin namus algısı ve toplumsal cinsiyet rolleri tutumunu etkilemektedir. Anahtar Kelimeler: namus anlayışı, toplumsal cinsiyet, hemşire, ebe, hekim