Sağlıklı erişkinlerde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun alt tipleri ile akademik erteleme davranışı arasındaki ilişki: yürütücü işlevler ve duygu düzenleme güçlüğünün rolü

Sağlıklı erişkinlerde dikkat eksikliği ve hiperaktivite (DEHB) eğilimleri ile akademik erteleme arasındaki ilişkiyi açıklayan değişkenlerin incelenmesini amaçlayan çalışmalar sınırlı sayıdadır. Bu çalışmada, bilinen nörolojik ve psikiyatrik tanısı bulunmayan sağlıklı erişkinlerin DEHB alt tip eğilimleri ile akademik erteleme arasındaki ilişkide duygu düzenleme güçlüğü ve yürütücü işlevlerin eş zamanlı (paralel) aracılık etkisi incelenmiştir. Çalışma, 18-35 yaş aralığında 223 üniversite öğrencisiyle yürütülmüştür. Katılımcılara, DEHB özelliklerinin değerlendirilmesinde "Mevcut Semptomlar Ölçeği (MSÖ)"; akademik erteleme davranışlarının incelenmesinde "Akademik Erteleme Ölçeği (AEÖ)", yürütücü/yönetsel işlevleri değerlendirmede "Yürütücü İşlevler Ölçeği (YİÖ)" ve duygu düzenleme güçlüğünün tespit edilmesinde "Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği-Kısa Formu (DDGÖ-16)" uygulanmıştır. Çalışmada, sosyodemografik faktörler araştırma değişkenleri açısından istatistiksel olarak incelenmiştir. MSÖ alt boyutları üzerinde, yaş ve cinsiyetin olası karıştırıcı etkilerini ele almak için "Kısmi Korelasyon Analizi" yapılmıştır. DEHB alt tipleri ve akademik erteleme arasında yürütücü işlevler ve duygu düzenleme güçlüğünün eş zamanlı olarak aracı etkisini test etmek amacıyla "Paralel Aracılık Analizleri" yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda, erkeklerin MSÖ-hiperaktivite-dürtüsel (6,77±3,91) ve akademik erteleme (53,86±13,66) puanlarının daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,05). Paralel aracılık sonuçları; yürütücü işlevler ve duygu düzenleme güçlüğünün MSÖ-dikkat eksikliği ve bileşik tip alt tipleri ile akademik erteleme davranışı arasındaki ilişkiye kısmi aracılık; MSÖ-hiperaktivite-dürtüsel alt boyutu ile akademik erteleme davranışı arasındaki ilişkiye tam aracılık ettiğini göstermiştir. (p<0,05). Bu bulgular; DEHB eğilimi olan genç yetişkinlerde akademik ertelemenin anlaşılmasında hem duygu düzenleme güçlüklerinin hem de yürütücü işlevlerin dikkate alınmasının önemini göstermektedir.