Sahih kıraat isnad edilen sahabe rivayetlerinin kıraat ilmindeki yeri

Kur'ân'ın ilk muhatabı olan sahâbenin, diğer İslâmi disiplinlerde olduğu gibi, kıraat ilminde de temayüz etmiş kişilerden oluştuğu görülmektedir. Hz. Peygamber (s.a.v) zamanında, sahâbenin Kur'ân'a ve kıraatine olan olan ihtimâmı herkes tarafından bilinmektedir. Sahâbe-i Kirâm Kur'ân kıraatini, Hz. Peygamber'den çeşitli vecihlerle almışlardır. Bir kısmı bir vecihle, bir kısmı iki vecihle, bir kısmı da daha fazla vecihlerle okumuşlardır. Hz. Peygamber'den alınan sahih kıraatler, sekiz sahâbî aracılığıyla Hz. Peygamber'e dayandırılmaktadır. Bu hem Zehebî'nin (ö.748/1348) hem de İbnü'l-Cezerî'nin (ö.833/1429) eserlerinde açıkça görülmektedir. Hz. Peygamber'in, binlerce kişi arasından bu sahâbîleri seçmesi, onların kıraat alanındaki yetkinliğini göstermektedir. Bu sahâbîler; Ömer b. el-Hattâb (ö. 23/644), Abdullah b. Mes'ûd (ö. 32/652-53), Ebû'd-Derdâ (ö. 32/652), Übey b. Kâ'b (ö. 33/654), Osmân b. Affân (ö. 35/656), Ali b. Ebi Tâlib (ö. 40/661), Ebû Mûsâ el-Eş'arî (ö. 42/662-63) ve Zeyd b. Sâbit (ö. 45/665)'tir. Sahâbenin, Kıraat-ı Aşere imamlarının senet zincirinde yer almaları, zikredilen rivayetlerin ehemmiyetine delalet etmektedir. Çalışmada kıraat imamlarının Hz. Peygamber'e ulaşan senet zinciri içerisindeki sahâbîler tespit edilmiştir ve yine Hz. Peygamber'in kendilerine verdiği öneme binaen hayatları vefat tarihi sırasını gözetilerek ifade edilmiştir. Zikredilen her bir sahâbe, kendi ana başlığı altında iki alt başlık halinde "Mushaf'ın Cem'i ve İstinsahı İle İlgili Rivayetler" ve "Kıraat Çeşidi İle İlgili Rivayetleri ve Değeri" şeklinde örnek vererek işlenmiştir. Sahih Kıraat İsnad Edilen Sahâbe Rivayetlerinin Kıraat İlmindeki Yeri adlı çalışmada bu sekiz sahâbiden gelen yazı-ezber-derleme faaliyetlerinin yanı sıra sahih şâz ve müdrec kıraat rivayetleri ve değerine de yer verilmiştir. Hz. Peygamber'den Kıraat-ı Aşere'ye kadar gelen kıraatlerin, sahih bir şekilde gelmesine katkı sağlayan mezkûr sahâbenin kıraat ilmindeki yeri tespit edilerek bu sahâbiler ile ilgili müstakil bir çalışma ortaya konulmuştur.